Rola sołtysa

Co zrobić gdy sołtysa nie ma, a zebranie wiejskie przegłosuje uchwałę o wniosku sołectwa o realizację przedsięwzięcia ze środków z funduszu sołeckiego?  Zgodnie z Ustawą o funduszu sołeckim to właśnie sołtys jest przecież zobowiązany do przekazania uchwalonego wniosku wójtowi/burmistrzowi.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.) wymienia w art. 36 ust. 1 dwa organy sołectwa: zebranie wiejskie jako organ uchwałodawczy i sołtysa jako organ wykonawczy. Charakter poszczególnych organów determinuje ich kompetencje, wynikające z przepisów ustaw oraz regulacji statutowych. Z treści przepisu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim (Dz. U. Nr 52, poz. 420, z późn. zm.) wynika, że wniosek sołectwa, dotyczący przedsięwzięć realizowanych w ramach funduszu sołeckiego, uchwala zebranie wiejskie. Tak więc decyzja o tym, na jakie przedsięwzięcia przeznaczyć środki funduszu sołeckiego, należy do zebrania wiejskiego.

Stosownie do treści przepisu art. 4 ust. 4 Ustawy o funduszu sołeckim sołtys przekazuje wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) wniosek celem uwzględnienia go w projekcie budżetu gminy, przy czym musi to uczynić do 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy, którego dotyczy wniosek. Pytanie odnosi się do przekazania uchwalonego przez zebranie wiejskie wniosku wójtowi, w sytuacji, gdy „sołtysa nie ma”. Nie wskazano przy tym przyczyn nieobecności sołtysa. Jeśli zatem jego nieobecność spowodowana jest przeszkodą przemijającą, która ustanie przed upływem terminu przekazania wniosku, nic nie stoi na przeszkodzie, by poczekać na powrót sołtysa, który wówczas powinien wniosek przekazać.

Inaczej sytuacja będzie się przedstawiała, gdy brak sołtysa (czy jego nieobecność) skutkowałby niemożnością dochowania ustawowego terminu. Rozważenia wymaga wtedy kwestia, czy inna osoba lub podmiot są uprawnione do przekazania wniosku sołectwa.

Jakkolwiek przepis art. 4 ust. 4 Ustawy o funduszu sołeckim mówi o przekazaniu wniosku przez sołtysa, to z treści przepisu art. 4 ust. 1 tej ustawy wynika, że warunkiem przyznania w danym roku budżetowym środków z funduszu sołeckiego jest złożenie do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) przez sołectwo wniosku. W ust. 2 art. 4 także mowa jest o wniosku danego sołectwa. Ustawa posługuje się zatem dwoma różnymi pojęciami – „złożenie wniosku” (przez sołectwo) i „przekazanie wniosku” (przez sołtysa). Nakazuje to uznać, że na tym etapie procedowania najważniejsze jest uchwalenie stosownego wniosku przez zebranie wiejskie, jako organ uchwałodawczy, w odpowiednim trybie. Kompetencje sołtysa należy w kontekście tych przepisów potraktować jako czysto techniczne, sprowadzające się do fizycznego przekazania uchwalonego przez zebranie wiejskie wniosku, a nie związane z zastrzeżonymi dla niego kompetencjami wykonawczymi. Skoro tak, to nie wydaje się, by nie było możliwe wykonanie tej technicznej czynności przez inną osobę w sytuacji, gdy sołtys nie może tego uczynić w wymaganym terminie, z powodu nieobecności. Przyjąć można, że w takiej sytuacji dokument mógłby przekazać przewodniczący zebrania wiejskiego, na którym uchwalono wniosek. Jakkolwiek trafnie odmawia się statusu organu sołectwa radzie sołeckiej, to trudno zaakceptować pogląd, by nie mogła ona wykonać czynności technicznej, polegającej na przekazaniu uchwalonego we właściwym trybie przez właściwy organ wniosku. Tak więc wydaje się, że także rada sołecka mogłaby przekazać wniosek sołectwa wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) w omawianym przypadku.

Mirosław Paczocha, radca prawny, członek Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie