Brak wyjaśnień Ministerstwa w sprawie funduszu sołeckiego jako wkładu do PROW

W lipcu bieżącego roku podjęliśmy kwestię niekorzystnej dla mieszkańców opinii wydanej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), nie zezwalającej na wykorzystanie środków funduszu sołeckiego jako wkładu własnego w projekty PROW. Podaliśmy przykłady opnii ówczesnego Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO) oraz samego MRiRW przemawiające na korzyść przeznaczania funduszu sołeckiego jako wkładu do projektów PROW. Wobec powyższych rozbieżności zwróciliśmy się do Prezesa Rady Ministrów o ujednolicenie stanowiska administracji rządowej w ww. zakresie. Przedstawiliśmy również opinię eksperta.

Szczegółowe informacje o naszych dotychczasowych działaniach dostępne są TUTAJ i TUTAJ.

11 sierpnia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformował nas, iż wyznacza 14 września jako nowy termin załatwienia sprawy, w związku z zasięgnięciem opinii KRRIO. Pismo MRiRW z 11 sierpnia 2014 r. (znak ROWwl-ss-051-7/14(2962) dostępne jest TUTAJ.

W związku z brakiem działań Ministra i zbliżającym się ostatecznym terminem składania wniosków o fundusz sołecki, 25 sierpnia 2014 r. skierowaliśmy skargę do Prezesa Rady Ministrów na działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ze skargą można zapoznać się TUTAJ.

26 września 2014 r. odbyło się oosiedzenie KRRIO dotyczące omawianego problemu. Prezes KRRIO poinformowała nas telefonicznie, że KRRIO nie widzi przeciwwskazań w przeznaczaniu funduszu sołeckiego jak wkładu własnego w projektach PROW. Jak dodała finalny głos w tej sprawie należy jednak do MRiRW. Według stanu na 7 października 2014 r., MRiRW nie zmieniło swojego stanowiska.

W wyjaśnianie sprawy zaangażowane są takie instytucje jak: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych. Uzupełniając powyższe informacje warto zauwazyć, że:

Interpelację w powyższej sprawie podjęła grupa posłów. Interpelacja z 27 lipca 2014 roku (ogłoszona 28 sierpnia 2014 r.) nr. 27923 dostępna jest TUTAJ. Odpowiedź na interpelację, jakiej udzielił Minister RiRW, dostępna jest TUTAJ.

Inicjatorem zmiany stanowiska MRiRW na niekorzystne dla mieszkańców w kwestii przeznaczania funduszu sołeckiego jako wkładu do projektów PROW był Samorząd Województwa Opolskiego, kierujący 7 listopada 2013 r. do MRiRW pismo o sygn. UM08-6930-UM0840166/13 dostępne TUTAJ.

Czekamy na ustosunkowanie się Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi do pozytywnej opinii KRRIO odnośnie możliwości wykorzystania funduszu sołeckiego w projektach PROW i w zależności od stanowiska MRiRW podejmiemy dalsze kroki.

Zapraszamy do zapoznania się z opinią Wojciecha Lachiewicza dotyczącą przekazywania OSP sprzętu zakupionego z funduszu sołeckiego. Łączna wartość wyposażenia zkupionego dla OSP z funduszu sołeckiego opiewa rokrocznie na sumę blisko 20 milionów złotych. Bezpośrednim powodem sporządzenia opinii były liczne pytania o możliwości przekazania wyposażenia:

z funduszu sołeckiego zgodnie z wolą sołectwa w gminie zakupiliśmy sprzęt przeciwpożarowy do danej jednostki OSP. W jaki sposób najlepiej ten sprzęt przekazać? Czy użyczyć go aby nadal było własnością gminy, czy robiąc najprościej – przekazać na własność i użytek OSP. W jaki sposób zgodnie z przepisami należy to uczynić?

Opinia

Przedsięwzięcie opisane w pytaniu jest możliwe do sfinansowania z funduszu sołeckiego – w zgodzie z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim (Dz. U, poz. 301).

Jak wynika z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 179, poz. 1380; z późn. zm. – dalej: „u.o.p.”), gmina ponosi koszty wyposażenia, utrzymania i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej (OSP). Opisane zadanie gminy (tj. wyposażenie OSP w sprzęt) jest zadaniem własnym gminy. Przy czym, gdy idzie o składniki wyposażenia OSP na działalność z art. 1 u.o.p.), to przepisy obowiązującego prawa nie określają żadnych standardów. Nie powinno mimo to ulegać wątpliwości, że opisany zakup składnika majątkowego (sprzętu) dla OSP, służyć będzie ustawowej działalności OSP, prowadzonej również na terenie sołectwa, które w ten sposób, zgodnie z prawem, zadysponowało środkami funduszu sołeckiego.

W prawie finansowym istnieją dwie dostępne formy realizacji zadania własnego gminy w zakresie wyposażenia OSP w sprzęt. Pierwszą jest zakup przez gminę ze środków budżetowych składnika majątkowego, a następnie jego przekazanie do korzystania na rzecz OSP. Gmina dokonuje tutaj wydatków bezpośrednich (rzeczowych). Drugą formą realizacji ww. zadania jest przekazanie na rzecz OSP środków pieniężnych w formie dotacji celowej na podstawie art. 32 ust. 3b u.o.p. w drodze umowy zawieranej na zasadach z art. 250 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885; z późn. zm.). Za otrzymane środki pieniężnie OSP (beneficjent dotacji) zakupuje sprzęt w imieniu własnym i rozlicza się przed gminą z dotacji celowej.

W przypadku, gdy gmina bezpośrednio wyposaża OSP w sprzęt w drodze jego zakupu ze środków budżetu gminy, przepisy nie określają rodzaju „uprawnień” (praw), na podstawie których OSP będzie korzystała z zakupionego i przekazanego jej sprzętu. Zgodnie z art. 32 ust. 2 u.o.p. to gmina pokrywa koszty wyposażenia OSP w sprzęt i tak samo to gmina pokrywa koszty jego utrzymania. Dlatego prawo OSP do korzystania ze sprzętu jest zawsze prawem nieodpłatnym.  W powyższym zakresie praktyka gminna kształtowania od lat 90 zna dwa rodzaje praw ustanawianych dla OSP do korzystania ze sprzętu zakupionego przez gminę:

(1) przekazanie sprzętu na własność dla OSP w drodze darowizny z art. 888-902 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 121 – dalej: „K.c.”),

(2) przekazanie sprzętu do nieodpłatnego korzystania przez OSP w drodze umowy użyczenia z art. 710-719 K.c.

Gmina i OSP są odrębnymi osobami prawnymi. Sprzęt zakupiony przez gminę po jego zakupie staje się własnością gminy. Natomiast przekazanie sprzętu w trybie darowizny na rzecz OSP, przenosi jego własność. Z mocy art. 32 ust. 2 u.o.p. gmina pokrywa wówczas koszty utrzymania sprzętu będącego własnością OSP.  Będący własnością OSP sprzęt podlega ewidencji księgowej i jest obejmowany księgami finansowymi OSP. Jeśli sprzęt pozostaje na stanie OSP – właściciela, księgowość OSP jest bardziej rozbudowana i czasochłonna, niż gdyby sprzęt będący własnością gminy pozostawał w użyczeniu OSP.

Z kolei przekazanie sprzętu na rzecz OSP w trybie użyczenia jest wyrazem nadania praw do bezpłatnego korzystania na czas określony lub nieokreślony. Co do zasady, w ramach umowy użyczenia biorący rzecz ponosi „zwykłe koszty” jej używania (art. 713 K.c.), jednak ze względu na dyspozycję art. 32 u.o.p. i tak wszystkie koszty eksploatacyjne i koszty konserwacji sprzętu pokrywać musi gmina. Przy czym jeśli umowa użyczenia nie postanowi inaczej, korzystający (OSP) nie czerpie pożytków z rzeczy, jak również bez zgody użyczającego (gminy) nie może rzeczy oddawać do korzystania osobom trzecim. Sprzęt oddany dla OSP w drodze użyczenia pozostaje w ewidencji księgowej gminy i podlega inwentaryzacji, jak inne składniki majątkowe gminy.

Wybór przez gminę jednego z dwóch ww. rozwiązań w zakresie przekazania do OSP sprzętu zakupionego z funduszu sołeckiego – z racjonalnego punktu widzenia, powinien podlegać regułom, jakie w tym względzie stosuje dotychczas gmina. Między gminą a OSP musi zawsze dochodzić do dwustronnego consensusu, bez którego ani nie jest możliwe przekazanie sprzętu dla OSP na własność, ani przekazanie go w użyczenie.

Opracował: Wojciech Lachiewicz

Jednocześnie zwracamy uwagę, że fundusz sołecki może być przeznaczony wyłącznie na przedsięwzięcia. Nie można po prostu dofinansować działalności OSP. Zwróciła na to uwagę Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie orzekając 28 stycznia 2014 r. o nieważności uchwały Nr XXVII.330.2013 Rady Miejskiej w Tłuszczu z dnia 7 grudnia 2013 r. w sprawie udzielenia dotacji dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Chrzęsnem.

Uchwała nr 4.54.2014 Kolegium RIO w Warszawie dostępna jest po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Ministerstwo Finansów opublikowało 30 maja 2014 r. Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za 2013 r.

Dokument można pobrać TUTAJ.

Informacja o wykonaniu budżetów jednostek samorządu terytorialnego zawiera dane dotyczące wydatków z funduszy sołeckich poniesionych przez gminy w 2013 roku.

Łącznie 1169 gmin wykonało wydatki na sumę ponad 250 milionów złotych. 

Liczba gmin wydatkujących pieniądze z funduszy sołeckich:

2010 r. – 994

2011 r. – 1103

2012 r. – 1118

2013 r. – 1169

Zwracając uwagę na liczbę gmin, fundusz sołecki przyrastał rok do roku od 1% (2011 r.) przez 11% (2012 r.) do 4% (2013 r.), zaś od początku funkcjonowania Ustawy o funduszu soleckim liczba gmin realizujących fundusze sołeckie wzrosla o 17%.

Łączna kwota wydatków poniesionych przez jednostki samorządu terytorialnego w latach 2010-2013 z funduszy sołeckich wyniosła blisko 857 milionów złotych. 

Dane archiwalne dostępne są TUTAJ.

Jak samorządy radzą sobie z funduszem sołeckim?

Przeprowadziliśmy badanie sprawozdań finansowych 1035 gmin (na 1140 realizujących wydatki z funduszy sołeckich w 2012 r.) w zakresie wykonania funduszu sołeckiego za 2012 rok. Zaledwie 2% gmin miało poważne problemy z realizacją funduszy sołeckich. Ponad połowa gmin wydała 90% środków wyodrębnionych na fundusze sołeckie. Publikowany niżej wykres obrazuje proporcję środków wydanych z funduszy sołeckich do środków wyodrębnionych na fundusze sołeckie w budżetach gmin (proporcje środków wydanych z funduszy sołeckich do kwoty na jaką złożyłone zostały wnioski o fundusz sołecki szacujemy jako jeszcze wyższe).

W jaki sposób należy odczytać poniższy wykres? Publikujemy w nim informację dotyczącą liczby gmin (26, 72, 220, 717), które w 2012 roku realizowały przedsięwzięcia z funduszy sołeckich. Wykonanie funduszu oznacza procent wydanych środków w proporcji do środków wyodrębnionych na fundusz w budżetach gmin. Przykładowo:

• 717 gmin (czyli 70% z 1035 objętych badaniem) w 2012 roku wykonało wydatki z funduszy sołeckich w ponad 80% kwoty przypadającej na gminę,

• 2% gmin (26 samorządów) wydało mniej niż 35% środków przewidzianych na fundusze sołeckie w 2012 r.

Co istotne, tylko w 1/3 polskich gmin zrealizowano wydatki w mniejszej wysokości niż 80% funduszu sołeckiego. Taka sytuacja może być spowodowana np. niezłożeniem wniosków przez część sołectw w gminach bądź tańszą realizacją przedsięwzięć. Nierealizowanie budżetu gminy w zakresie funduszu sołeckiego, tak jak w gm. Wierzbica w woj. mazowieckim (informacja dostępna TUTAJ) może być przyczyną do nieudzielenia wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta absolutorium z wykonania budżetu.

Na podstawie analizy sprawozdań finansowych przygotowaliśmy listę 2% gmin, 26 samorządów w których procent wydatków z funduszy sołeckich w 2012 roku wyniósł mniej niż 35% wyodrębnionej kwoty. Można mieć uzasadnione pytania, co do przyczyn stojących za takim stanem rzeczy. Przeprowadziliśmy wywiady z 17 przedstawicielami urzędów z poniższej listy. W grupie urzędników znalazło się sześciu skarbników, sekretarz gminy, zastępca wójta oraz dziewięciu urzędników odpowiedzialnych za kwestie funduszu sołeckiego.

Na podstawie wywiadów z urzędnikami nie można wskazać jednoznacznej przyczyny braku realizacji przedsięwzięć z funduszy sołeckich. Również uzupełnienie wywiadów o dane stanowiące informację publiczną nie pozwala wyodrębnić głównej przyczyny niskiej realizacji zadań z funduszu. W marcu 2014 roku Stowarzyszenie zwróci się do Rad Gmin odnośnie przyczyn niskiego wykonania funduszu sołeckiego. W powyższej grupie gmin znajdują się tak samorządy o wysokim poziomie zadłużenia (Jasionówka) oraz o bardzo dobrych wskaźnikach zadłużenia (Józefów). Również dochody gmin są zróżnicowane, podobnie liczba składanych wniosków do funduszu sołeckiego oraz charakter ujętych w nich przedsiewzięć. W gminach Susiec i Wiązów problemem były braki dokumentacyjne we wnioskach. To niewątpliwie przyczyna, na jaką samorząd ma bezpośredni wpływ, prowadząc działania edukacyjne. W gminie Łaszczów wskazano, że celem gminy jest zblokowanie inwestycji nie zaś rozdrabnianie środków – przy takim podejściu do realizacji zadań z funduszu sołeckiego nie może dziwić niskie wykonanie przedsięwzięć. Podobną opinię wyraziła przedstawicielka gm. Biesiekierz, w tej gminie radni konsekwentnie wyodrębniają fundusz sołecki. W gminie Jasionówka wskaźnik zadłużenia w końcu 2012 r. wyniósł 54% (jako procent dochodów budżetowych). W tej gminie w pierwszej kolejności realizowane były wydatki związane z obsługą zadłużenia i zadania obligatoryjne gminy. W gminie Nowogard (woj. zachodniopomorskie) w 2011 roku przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego ze względu na niekompletność wniosków zrealizowane zostały z innych środków budżetu gminy. Rady gmin Rachanie, Łaszczów i Stary Brus w 2012 roku podjęły decyzje o niewyodrębnianiu funduszu sołeckiego. Statystyka dla gminy Szaflary (woj. małopolskie) może być myląca, ponieważ gmina zwiększyła fundusz sołecki ponad wysokość przewidzianą w Ustawie.

Na poniższej mapie zaznaczone zostały gminy, dla których zebraliśmy pogłębione dane, opisane wyżej. Wywiady zrealizowaliśmy w listopadzie 2013 r. W całym badaniu uwzględniliśmy 1035 gmin, tj. wszystkie oprócz gmin z obszaru województwa mazowieckiego (ze względu na brak danych, wyjątkowo w skali kraju nie gromadzonych przez Wojewodę Mazowieckiego; dane uzupełniamy kontaktując się z mazowieckimi gminami).

Pytanie:

W ramach funduszu sołeckiego poszczególne sołectwa postanowiły zakupić sprzęt sportowy. W związku z tym opierając się za zasadach gospodarności i racjonalności wydatków gmina ogłosiła  „Zapytanie ofertowe na zakup i dostawę sprzętu sportowego”. Zgodnie z obowiązującymi procedurami  została ustalona łączna wartość zamówienia. Formularz oferty został sporządzony tak, aby uwzględniał wartość każdej pozycji, każdego sprzętu oddzielnie. Jednak przy wyborze najkorzystniejszej oferty brana była pod uwagę łączna wartość zamówienia. Po wyborze najkorzystniejszej oferty okazało się, że kwoty poszczególnych pozycji/sprzętów sportowych w  ofercie różnią się od wartości zapisanych we wnioskach sołectw.

I tak np. sołectwo X  na zakup stołu do tenisa miało przeznaczone 1000 zł a  wykonawca, którego oferta została wybrana w  ofercie oszacował wartość stołu na 800 zł. Sołectwo Y na zestaw do siatkówki przeznaczyło 1000 zł, a wykonawca, którego oferta została wybrana, w ofercie oszacował wartość  zestawu na 1200 zł.

W wyniku przeprowadzonego postępowania  o udzielenie zamówienia publicznego (zapytanie ofertowe), część przedsięwzięć  zaplanowanych w ramach funduszu sołeckiego przekroczy  przyznane w  ramach funduszu środki, a część stworzy oszczędności dla danego sołectwa. W jaki sposób rozliczyć i zaksięgować dokumenty związane z przedsięwzięciem. I w jaki sposób należy w tej sytuacji wnioskować o zwrot części wydatków z budżetu państwa?

Odpowiedź:

Podana w przykładzie wysokość kwot na zakup poszczególnych elementów sprzętu przesądza, że zakupy te stanowiły tylko jedno spośród większej ilości przedsięwzięć zawartych we wniosku każdego z sołectw. Jest to stwierdzenie istotne dla oceny tego stanu faktycznego, ponieważ wskazuje, że wydatek w kwocie wyższej niż pierwotnie szacowana nie musi oznaczać wydatku ponad kwotę przyznaną sołectwu do dyspozycji na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o funduszu sołeckim. Są to więc jedynie rozbieżności między kwotami szacowanymi na dane przedsięwzięcie na etapie składania wniosku przez sołectwo a kwotami faktycznych wydatków, które trzeba ponieść na ich sfinansowanie, nieprzesądzające o przekroczeniu kwoty postawionej do dyspozycji sołectwa.

Podane przez sołectwa we wniosku kwoty na poszczególne przedsięwzięcia należy traktować jedynie jako koszty oszacowane przez sołectwo w celu wykazania, że koszty wnioskowanych przedsięwzięć mieszczą się (ogółem) w przyznanych środkach, przypadających mu na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o funduszu sołeckim. Brak podstaw do zakładania, że sołectwo (zebranie wiejskie) jest podmiotem władnym do profesjonalnego i ostatecznego określenia kosztów poszczególnych zadań. Nie ma też regulacji prawnych, które nakazywałyby traktować zawarte we wnioskach kwoty (i wpisane następnie do załącznika „sołeckiego” w uchwale budżetowej) na każde z przedsięwzięć jako nieprzekraczalne limity wydatków, tzn. swego rodzaju plan finansowy.

Za wydatki wykonane w ramach funduszu sołeckiego, od których można ubiegać się częściowego zwrotu z budżetu państwa, należy uznawać wydatki poniesione na realizację przedsięwzięć zgłoszonych w prawidłowych wnioskach sołectwa. Przy czym wydatki stanowiące podstawę zwrotu nie mogą być wyższe niż kwota przypadająca sołectwu na podstawie wzoru ustawowego, co wynika z art. 3 ust. 2 u.f.s. Nie ma zatem znaczenia dla prawa dochodzenia zwrotu wydatkowanie kwoty 1.000 zł na zakup stołu do tenisa (podczas gdy we wniosku było to 800 zł). Istotna jest kwestia, czy wydatki poniesione na przedsięwzięcia sołectwa ogółem mieszczą się w kwocie przypadającej sołectwu. Jeżeli na każde z przedsięwzięć zawartych we wniosku sołectwa X wydane zostanie więcej niż szacowano we wniosku, to oczywistym jest, że część wydatków przekroczy ogólną kwotę przypadającą sołectwu – jako wydatki ponad kwotą obliczoną na podstawie art. 2 ust. 1 u.f.s. nie będą one mogły być uwzględnione przy występowaniu o częściowy zwrot. Stan ten należy jednak oceniać jako wykonanie przedsięwzięć z wniosku „ogółem”, a nie każdego oddzielnie – ze względu na szacunkowy tylko charakter kosztów poszczególnych przedsięwzięć zapisanych we wniosku.

Faktura powinna być opisana jako „sfinansowano ze środków funduszu sołeckiego sołectwa X”. Po ustaleniu całościowego wykonania wniosku sołectwa możliwe jest skorygowanie opisu np. jako „sfinansowano do kwoty 800 zł ze środków funduszu sołeckiego sołectwa X” (po ustaleniu, że wydatki na wszystkie zgłoszone przedsięwzięcia i tak przekraczają kwotę przyznaną sołectwu).

Wydatkowanie na przedsięwzięcie kwoty niższej (jak w przypadku sołectwa Y) powoduje, że przedsięwzięcie dotyczące zakupu sprzętu generuje wydatek podlegający częściowemu zwrotowi tylko w wysokości faktycznie poniesionej. Jednocześnie powstaje swego rodzaju „oszczędność”, która umożliwi wydatkowanie nieco wyższej (od szacowanej) kwoty na inne przedsięwzięcie z wniosku sołectwa Y i zaliczenie jej do sumy wydatków podlegających częściowemu zwrotowi – do tej wysokości, do jakiej suma wydatków na przedsięwzięcia nie przekroczy ogólnej kwoty przypadającej sołectwu.

Pytanie:

Kwota funduszu sołeckiego przypadającego na sołectwo wynosi ogółem 11000 zł. Sołectwo we wniosku rozgraniczyło  tą kwotę na  remont świetlicy wiejskiej, określając że na sanitariaty przeznacza 8000 zł, a 3000 zł na remont pomieszczenia kuchennego. Po przetargu okazało się, że remont sanitariatów będzie kosztował 15000 zł. Na pomieszczenie kuchenne brakuje środków. Czy można w tej sytuacji zawnioskować o zwrot całej kwoty funduszu, czy tylko tej kwoty, która dotyczy sanitariatów?

Odpowiedź:

Sytuacja przedstawiona w pytaniu nie jest jednoznaczna. Istotna, blisko 100%-owa rozbieżność między szacowaną kwotą na remont sanitariatów a faktycznym kosztem może spotkać się z zarzutami o przyjęciu przez wójta (burmistrza) wniosku, który powinien być odrzucony jako realnie przekraczający kosztami kwotę przypadającą sołectwu w ramach funduszu.

W przypadku przyjęcia przez gminę, że wniosek był prawidłowy na etapie oceny poziomu jego kosztów (we wrześniu roku poprzedzającego rok poniesienia wydatków), jako kwotę podlegającą częściowemu zwrotowi z budżetu państwa można przyjąć kwotę 11.000 zł, tj. do wysokości środków przypadających sołectwu na podstawie art. 2 ust. 1 u.f.s. Cała kwota została bowiem wydana na przedsięwzięcie wynikające z prawidłowego wniosku sołectwa.

Pytanie:

W uchwale budżetowej gminy na rok 2012 w ramach funduszu sołeckiego zostały zaplanowane wydatki dla 13 sołectw na przedsięwzięcie pn. „Dofinansowanie wyposażenia do bloku żywnościowego przedszkola w X”, realizowane w samorządowym przedszkolu prowadzonym przez gminę, znajdującym się w sołectwie X, do którego uczęszczają również dzieci z tych sołectw.

Wydatki zostały zaplanowane na powyższe przedsięwzięcie dla każdego z tych sołectw (bez wyszczególnienia zakresu rzeczowego zakupów) i zrealizowane w rozdz. 80104, § 6060 – Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych.  Gmina, w ramach zaplanowanej łącznej kwoty środków 30.175,11 zł przeprowadziła przetarg i zakupiła za 30.000 zł wyposażenie kuchni dla tego przedszkola. Zachodzi wątpliwość czy przedsięwzięcie pn. „Dofinansowanie wyposażenia do bloku żywnościowego przedszkola w X” mogło zostać zaplanowane i sfinansowane ze środków funduszu sołeckiego w wyżej podany sposób, a tym samym czy wydatkowane środki dotyczące sołectw innych niż X (12 sołectw) mogą zostać uwzględnione we wniosku gminy przekazywanym wojewodzie o zwrot części wydatków poniesionych w ramach funduszu sołeckiego?

Odpowiedź:

Wątpliwości są uzasadnione, ponieważ jak wynika z pytania każdy z 12 wniosków przewidywał wprost nakłady inwestycyjne na obiekt położony na terenie innego sołectwa. Wykazuje to niezgodność z – kontrowersyjnym co do swojej zasadności, lecz wciąż obowiązującym – art. 4 ust. 3 ustawy o funduszu sołeckim, według którego „wniosek powinien zawierać wskazanie przedsięwzięć do realizacji na obszarze sołectwa”. Co prawda zakup ruchomego wyposażenia nie może być co do zasady logicznie wiązany z „obszarem sołectwa”, jednakże w przedstawionym przypadku same sołectwa wyraźnie wskazały we wnioskach, że chodzi o obiekt na terenie innego sołectwa. Poza tym zapewne część elementów podlega instalacji lub wbudowaniu.

Właściwe będzie więc pominięcie wydatków na ten cel poniesionych z funduszu tych 12 sołectw, na obszarze których przedszkole nie jest położone.

Pytanie:

W nawiązaniu do odpowiedzi dostępnej tutaj mamy następujące pytanie: czy w sytuacji, w której przedsięwzięcie (zakup namiotu) kosztowało nie 4000 zł lecz 3000 zł (namiot udało się kupić taniej) można przenieść wydatek na namiot z paragrafu majątkowego do odpowiedniego paragrafu klasyfikacji budżetowej związanego z zakupami?

Odpowiedź:

Tak. Tego typu przeniesienie zapewni prawidłową klasyfikację wydatku na zakup środka trwałego o wartości nieprzekraczającej kwoty 3.500 zł. Oczywiście pamiętać należy, że warunkiem możliwości przeniesienia wydatku jest, aby w momencie dokonania zakupu istniał limit wydatków w par. 4210 „Zakup materiałów i wyposażenia” umożliwiający jego sfinansowanie.

Klasyfikacja nadana przez wójta zadaniom sołeckim w projekcie budżetu a następnie uchwale budżetowej nie może być traktowana jako „sztywna”. To wójt decyduje o nadaniu prawidłowej podziałki i ponosi za to odpowiedzialność, może zatem dokonywać zmian aby zachować zgodność z obowiązującymi przepisami regulującymi zasady klasyfikacji.

Pytanie:

Czy gmina może żądać od sołtysów kontrasygnaty (przybicia pieczątki) na każdej fakturze opłacanej z funduszu sołeckiego?

Odpowiedź:

Z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa podpis sołtysa jest zbędny.

Nie jest on pracownikiem urzędu, a zatem nie można mu skutecznie powierzyć obowiązków i odpowiedzialności w zakresie kontroli procesów składających się na gospodarkę finansową urzędu gminy – art. 53 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Podpis ten nie może zastąpić kontroli pod względem merytorycznym i formalno-rachunkowym dokonywanej przez pracowników urzędu. Z tego też względu sołtysa – jako niebędącego pracownikiem urzędu – nie można zmusić do podpisywania faktur. Między sołtysem a wójtem nie występuje stosunek podległości służbowej.

Tego typu procedura kontroli wydatków zapewne jest tworzona dla celów wewnętrznych. Wydaje się, że w ten sposób wójt (burmistrz) poszukuje swego rodzaju „zabezpieczenia” przez późniejszymi ewentualnymi zarzutami sołectw co do nieprawidłowej realizacji przedsięwzięć z funduszu sołeckiego.

Pytanie:

Czy w przypadku kiedy wartość przedsięwzięcia została niedoszacowana (zaplanowana we wniosku przez zebranie wiejskie w zbyt małej wysokości), możliwe jest wykonanie przedsięwzięcia w zmniejszonym zakresie? Przykładowo jeżeli planowano wykonać dokumentacje techniczną wraz z oświetleniem ulicy to czy możliwe jest wykonie dokumentacji technicznej np. na 10 lamp i wykonanie tych lamp w liczbie 2 sztuk? W takim wypadku pozostałe 8 lamp możliwe by było do wykonania w roku następnym.

Odpowiedź:

Tak. Tego typu działanie nie wykazuje sprzeczności ani z przepisami ustawy o funduszu sołeckim ani z wnioskiem sołectwa. Środki zostały bowiem przeznaczone na cel wskazany we wniosku. Przykład podany w pytaniu pokazuje, jak istotne jest, podnoszone już w niektórych odpowiedziach, zagadnienie dość ogólnego opisywania przedsięwzięcia. Opis zadania jako „wykonanie dokumentacji technicznej oraz oświetlenia ulicy” nie powodowałby żadnych wątpliwości co do realizacji takiej czy innej ilości lamp. Aczkolwiek w przypadku tego rodzaju zadania nawet wykonanie mniejszej ilości punktów niż zapisana we wniosku nie wykazuje sprzeczności z zasadami realizacji funduszu soleckiego i tego typu wydatek może być podstawą częściowego zwrotu z budżetu państwa.