Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO) w piśmie z 3 października 2014 r. (znak KRRIO-0718/II/59/2014) skierowanym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) przedstawiła stanowisko przychylne wykorzystaniu funduszu sołeckiego jako wkładu własnego do projektów PROW.

Jednak Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nadal zwleka z zajęciem stanowiska w sprawie, mimo tego iż 11 sierpnia 2014 r. MRiRW uzależnił rozpatrzenie sprawy od… otrzymania opinii KRRIO. Zwłoka Ministerstwa Rolnictwa wydaje się niezrozumiała tym bardziej, iż samo Ministerstwo wyznaczyło termin załatwienia sprawy wykorzystania funduszu sołeckiego jako wkładu własnego do projektów PROW na 14 września 2014 r. Po blisko dwóch miesiącach od otrzymania pisma z KRRIO w Ministerstwie nic się nie dzieje.

Pismo KRRIO-0718/II/59/2014 z 3 października 2014 r. dostępne jest po kliknięciu obrazka niżej oraz TUTAJ.

Przewodnicząca KRRIO podniosła w piśmie do Ministerstwa Rolnictwa, że regionalne izby obrachunkowe nie tylko nie powinny, ale też nie mogą interpretować przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przewodnicząca zwróciła również uwagę na niewłaściwą interpretację przepisów prawa przez Ministerstwo:

Jedyną podstawę prawną określającą na co można przeznaczyć środki funduszu stanowi art. 2 ust. 6 ustawy [o funduszu sołeckim]. Nieprawidłowo więc charakteryzuje się środki funduszu sołeckiegoi z punktu widzenia dochodów, wyciągając z tego nietrafny wniosek, że brak wskazania w ustawie o dochodach jst częściowej refundacji środków funduszu sołeckiego jako dochodów własnych, uniemożliwia przeznaczenie środków funduszu na wkład własny do projektu realizowanego w ramach PROW.

[…] Cele, na które może zostać przeznaczona pomoc finansowa w ramach działania „Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (podnoszenie jakości życia społeczności lokalnej i rozwijanie jej aktywności) sa jak najbardziej zbieżne z ideą funkcjonowania funduszu sołeckiego, w związku z czym racjonalna wydaje się zasada łączenia tych środków w celu realizacji projektu istotnego z punktu widzenia mieszkańców sołectwa.

W podsumowaniu KRRIO stwierdza, że Rada skłaniałaby się ku stanowisku, pozwalającemu na przeznaczanie środków funduszu sołeckiego na wkład własny do projektów realizowanych w ramach PROW.

Brak wyjaśnień Ministerstwa w sprawie funduszu sołeckiego jako wkładu do PROW

W lipcu bieżącego roku podjęliśmy kwestię niekorzystnej dla mieszkańców opinii wydanej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), nie zezwalającej na wykorzystanie środków funduszu sołeckiego jako wkładu własnego w projekty PROW. Podaliśmy przykłady opnii ówczesnego Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO) oraz samego MRiRW przemawiające na korzyść przeznaczania funduszu sołeckiego jako wkładu do projektów PROW. Wobec powyższych rozbieżności zwróciliśmy się do Prezesa Rady Ministrów o ujednolicenie stanowiska administracji rządowej w ww. zakresie. Przedstawiliśmy również opinię eksperta.

Szczegółowe informacje o naszych dotychczasowych działaniach dostępne są TUTAJ i TUTAJ.

11 sierpnia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformował nas, iż wyznacza 14 września jako nowy termin załatwienia sprawy, w związku z zasięgnięciem opinii KRRIO. Pismo MRiRW z 11 sierpnia 2014 r. (znak ROWwl-ss-051-7/14(2962) dostępne jest TUTAJ.

W związku z brakiem działań Ministra i zbliżającym się ostatecznym terminem składania wniosków o fundusz sołecki, 25 sierpnia 2014 r. skierowaliśmy skargę do Prezesa Rady Ministrów na działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ze skargą można zapoznać się TUTAJ.

26 września 2014 r. odbyło się oosiedzenie KRRIO dotyczące omawianego problemu. Prezes KRRIO poinformowała nas telefonicznie, że KRRIO nie widzi przeciwwskazań w przeznaczaniu funduszu sołeckiego jak wkładu własnego w projektach PROW. Jak dodała finalny głos w tej sprawie należy jednak do MRiRW. Według stanu na 7 października 2014 r., MRiRW nie zmieniło swojego stanowiska.

W wyjaśnianie sprawy zaangażowane są takie instytucje jak: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych. Uzupełniając powyższe informacje warto zauwazyć, że:

Interpelację w powyższej sprawie podjęła grupa posłów. Interpelacja z 27 lipca 2014 roku (ogłoszona 28 sierpnia 2014 r.) nr. 27923 dostępna jest TUTAJ. Odpowiedź na interpelację, jakiej udzielił Minister RiRW, dostępna jest TUTAJ.

Inicjatorem zmiany stanowiska MRiRW na niekorzystne dla mieszkańców w kwestii przeznaczania funduszu sołeckiego jako wkładu do projektów PROW był Samorząd Województwa Opolskiego, kierujący 7 listopada 2013 r. do MRiRW pismo o sygn. UM08-6930-UM0840166/13 dostępne TUTAJ.

Czekamy na ustosunkowanie się Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi do pozytywnej opinii KRRIO odnośnie możliwości wykorzystania funduszu sołeckiego w projektach PROW i w zależności od stanowiska MRiRW podejmiemy dalsze kroki.

4 lipca 2014 r. wystosowaliśmy wniosek do Prezesa Rady Ministrów o przedstawienie jednolitej opinii administracji rządowej w kwestii możliwości wykorzystania funduszu sołeckiego jako wkładu w projekty finansowane z PROW. Powodem złożenia naszego wniosku jest interpretacja Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 marca 2014 r. (znak ROWwl-ss-504-94/13 (876) dostępna TUTAJ), kwestionujące możliwość przeznaczania środków z funduszu sołeckiego jako wkładu do małych projektów PROW.

Z naszym wnioskiem można zapoznać się po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Opis problemu

W dotychczasowej praktyce funkcjonowania funduszu sołeckiego urzędnicy samorządowi, przedstawiciele organów nadzoru i zainteresowani mieszkańcy korzystali ze stanowisk popierających możliwość przeznaczania środków z funduszu sołeckiego jako wkładu do projektów PROW. Taką opinię wyrażali również przedstawiciele urzędów marszałkowskich, zachęcając do aplikowania o środki na małe projekty (np. 26 czerwca 2006 r. na konferencji o funduszu sołeckim dla mieszkańców w Warmińsko-Mazurskim Urżędzie Wojewódzkim).

Stanowisko Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych w /s możliwości wykorzystania środków pochodzących z Funduszu Sołeckiego na finansowanie wkładu własnego wnioskodawcy w ramach małych projektów realizowanych w ramach osi 4 Leader Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (z 18 listopada 2009 r.) dostępne jest TUTAJ.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego na interpelację nr 14144 w sprawie procedur pozyskiwania środków unijnych oraz programów wsparcia, z których mogą być zasilane fundusze sołeckie (z 24 lutego 2010 r.) dostępna jest TUTAJ.

Pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (z 18 sierpnia 2010 r., znak: ROWwl-ss-504-99/10 (5280)) dostępne jest TUTAJ.

4 marca 2014 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiło interpertację, która podważa powyższe stanowiska. Ze względu na rozbieżność opinii przedstawianych tak przez MRiRW jak i przez inne instytucje administracji, zwróciliśmy się o przedstawienie przez premiera jednolitego stanowiska w powyższej sprawie.

Pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (z 4 marca 2014 r., znak ROWwl-ss-504-94/13 (876)) dostępne jest TUTAJ.

Wydatki z funduszy sołeckich w latach 2010-2012

Kolejny raz podsumowaliśmy wydatki jednostek samorządu terytorialnego poniesione w ramach funduszy sołeckich. Obliczeń dokonaliśmy na podstawie kwartalnych sprawozdań z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego za lata 2010, 2011 i 2012, udostępnianych przez Ministerstwo Finansów w Biuletynie Informacji Publicznej (tutaj). W 2012 roku wydatki z funduszy sołeckich na przedsięwzięcia określone przez mieszkańców w 2011 roku, wyniosły: 233 611 565,71 zł.

Łącznie, w latach 2010-2012 zrealizowano przedsięwzięcia z funduszy sołeckich na kwotę 606 711 644,34 zł.

W 2010 roku wydatki z funduszy sołeckich wykonały 994 jednostki samorządu terytorialnego (jst).
W 2011 roku wydatki z funduszy sołeckich wykonały 1103 jst.
W 2012 roku wydatki z funduszy sołeckich wykonało 1118 jst.

Nieznaczna różnica w liczbie gmin między 2011 a 2012 rokiem, przy wzroście wydatków z funduszy sołeckich o 14% może być związana z coraz lepszą wiedzą mieszkańców, urzędników i innych osób zaangażowanych w proces wdrażania funduszy sołeckich – o funkcjonowaniu funduszu, o sposobie planowania wydatków i włączania mieszkańców w decydowanie o publicznych pieniądzach.

Wydaje się również stanowić argument na rzecz tezy, wyrażonej w raporcie KRRIO (Informacja o wynikach kontroli koordynowanej funduszu sołeckiego przeprowadzonej w 2012 roku):

[…] obowiązujący system wydaje się – mimo pewnego skomplikowania – stosunkowo sprawiedliwy i wyważony. Zasadnym wnioskiem w tym zakresie będzie więc wstrzymanie się ze zmianami regulacji prawnych w celu umożliwienia przyswojenia ich przez gminy. Zwłaszcza, że ustalenia za 2011 r. wskazują na spadek kwoty nieprawidłowości w tym zakresie.

Struktura wydatków z funduszy sołeckich w 2012 r.

Struktura wydatków z funduszy sołeckich, z perspektywy ogólnopolskiej, jest stabilna. W 2012 roku podobnie jak w 2011 najwięcej przedsięwzięć związane było z drogami oraz kulturą. Wydatki z tych działów budżetów jst odpowiadają za 60% wszystkich wydatków z funduszy sołeckich.

W ujęciu w formie tabeli:

Informacja o strukturze wydatków z funduszy sołeckich na 2011 r. znajduje się tutaj.

W jaki sposób czytać informacje dotyczące wydatków z funduszy sołeckich w podziale na działy budżetu?

Przedsięwzięcia z funduszy sołeckich wpisywane są do budżetu gminy. Tak jak wszystkie inne wydatki budżetowe klasyfikowane są w działach, rozdziałach i paragrafach budżetu. Przyporządkowanie do działu budżetu, opisuje wydatek w sposób najbardziej ogólny. Przykładowo w dziale 754 bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa mieszczą się przedsięwzięcia związane z podniesieniem gotowości bojowej OSP (rozdział 75412 Ochotnicze straże pożarne). Często nazwy działów nie odpowiadają na pozór ujmowanym w nich przedsięwzięciom. I tak: w dziale rolnictwo i łowiectwo wpisane są wydatki na przedsięwzięcia związane z melioracją czy infrastrukturą wodociągową. Kwestie klasyfikacji budżetowej uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Finansów (tutaj) wraz z aktami zmieniającymi (tutaj).

Zobacz przykladowy plan wydatków z funduszy sołeckich na 2012 rok dla gminy Nekla i na 2013 rok dla gminy Jastrowie, stanowiące załączniki do budżetów gmin.

Dziękujemy za wykonanie obliczeń Tomaszowi Teodorowiczowi.

Kontrola KRRIO

W 2012 r. z inicjatywy Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO) przeprowadzona została pierwsza kompleksowa kontrola funkcjonowania funduszy sołeckich. Kontrolą objęte zostało 78 gmin. Publikujemy wyniki kontroli wraz z krótkim komentarzem. Zwracamy szczególną uwagę na wnioski, jakie stawia raport KRRIO udostępniony 22 marca 2013 r. i zachęcamy do lektury całego dokumentu.

Wybrane fragmenty kontroli, przypadki szczególnie istotne dla funkcjonowania funduszu sołeckiego i standardy interpretacji ustawy o funduszu sołeckim wyznaczone przez raport KRRIO, będziemy omawiać w kolejnych artykułach.

Informacja o wynikach kontroli koordynowanej funduszu sołeckiego przeprowadzonej w 2012 roku dostępna jest w Biuletynie Informacji Publicznej RIO w Białymstoku TUTAJ, w formie przygotowanego przez SLLGO załącznika TUTAJ (plik .doc) lub TUTAJ (plik .pdf).

Komentarz

27 marca 2013 r. w Rzeczpospolitej ukazał się artykuł Michała Cyrankiewicza Społeczności lokalne uczą się korzystać z funduszu dostępny tutaj, zawierający wypowiedzi dr Ryszarda Krawczyka – prezesa KRRIO, Rafała Trykozko – naczelnika Wydziału Kontroli RIO w Białymstoku oraz Szymona Osowskiego – prezesa SLLGO odnoszące się do wyników powyższej kontroli.

Rafał Trykozko stwierdził m.in. iż fundusze sołeckie działają przyzwoicie, a gminy i sołectwa coraz lepiej radzą sobie ze stosowaniem ustawy przy funduszu na 2011 r. niż rok wcześniej. Powoli uczą się tej instytucji. Wśród wniosków zawartych w raporcie znalazło się stwierdzenie, iż

obowiązujący system wydaje się – mimo pewnego skomplikowania – stosunkowo sprawiedliwy i wyważony. Zasadnym wnioskiem w tym zakresie będzie więc wstrzymanie się ze zmianami regulacji prawnych w celu umożliwienia przyswojenia ich przez gminy. Zwłaszcza, że ustalenia za 2011 r. wskazują na spadek kwoty nieprawidłowości w tym zakresie.

Podstawowe informacje na temat kontroli

Za cel kontroli przyjęto zbadanie i ocenę przestrzegania przez gminy całości przepisów ustawy o funduszu sołeckim. Kontrolą objęto następujące zagadnienia regulowane tą ustawą:
1)    prawidłowość obliczenia wysokości funduszu sołeckiego dla poszczególnych sołectw,
2)   procedura określenia przez zebrania wiejskie przeznaczenia środków funduszu sołeckiego i złożenia wniosku w tej sprawie,
3)   proces weryfikacji przez organy gminy prawidłowości wniosku sołectwa w sprawie przeznaczenia środków funduszu sołeckiego,
4)    ujęcie w uchwale budżetowej przedsięwzięć wynikających z wniosków sołectw,
5)  prawidłowość wydatkowania środków na przedsięwzięcia wskazane przez sołectwa oraz ujęcia ich w ewidencji i sprawozdawczości,
6)    wniosek gminy o zwrot z budżetu państwa w formie dotacji celowej części wydatków wykonanych w ramach funduszu sołeckiego. […]
Program kontroli przewidywał zbadanie kompleksowo dwóch pełnych cykli stosowania ustawy o funduszu sołeckim. […] Przyjęto założenie, że kontrola zostanie przeprowadzona przez wszystkie 16 regionalnych izb obrachunkowych – każda z izb obejmie badaniem 5 gmin.

POBIERZ PLIK: Informacja o wynikach kontroli koordynowanej funduszu sołeckiego przeprowadzonej w 2012 roku