Uchwały o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego podjęte po 20 lutego 2014 r. na podstawie nowej Ustawy o funduszu sołeckim są bezterminowe.

Rada Gminy Leoncin 18 lutego 2015 r. podjęła uchwałę o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu sołeckiego w budżecie gminy na 2016 rok. Uchwała dostępna jest po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie zakwestionowała ww. uchwałę, stwierdzając że narusza art. 2 ust. 3 Ustawy o funduszu sołeckim, traktujący że

Uchwała o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych następujących po roku, w którym została podjęta.

Jak zauważyło Kolegium RIO,

[…] cytowany przepis wprowadził zatem zasadę, iż raz wyrażona zgoda na wyodrębnienie funduszu obowiązuje bezterminowo tj. do czasu podjęcia przez radę gminy uchwały cofającej zgodę na wyodrębnienie funduszu sołeckiego, która zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o funduszu sołeckim obowiązuje jedynie w kolejnym roku budżetowym. 

Mając powyższe na uwadze, Rada  Gminy  podejmując uchwałę o wyrażeniu zgody  na wyodrębnienie środków stanowiących fundusz sołecki, nie może ograniczyć decyzji o ich wyodrębnieniu tylko do roku 2016, gdyż istotnie narusza  tym cyt.  przepis art. 2  ust. 3 ustawy o funduszu sołeckim, zgodnie z którym decyzja Rady o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego, podjęta w roku poprzedzającym rok, na który wyodrębnia się fundusz, jest ważna w każdym roku budżetowym (bez ograniczenia) następującym po roku, w którym została podjęta.

Kolegium Izby uznało, iż Rada Gminy Leoncin dokonała nieuprawnionej modyfikacji zakresu czasowego obowiązywania wyodrębnienia funduszu sołeckiego […]

Uchwała RIO w Warszawie z 24 marca 2015 r, dostępna jest po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

W efekcie Rada Gminy Leoncin 25 marca 2015 r. podjęła uchwałę o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego w sposób właściwy, tj. nie określając ram czasowych jej obowiązywania. Uchwała Rady Gminy Leoncin z 25 marca 2015 r. dostępna jest TUTAJ.

Jak skomentował Wojciech Tarnowski, prezes RIO w Warszawie dla „Rzeczpospolitej” (artykuł z 14 kwietnia 2015 r. dostępny TUTAJ) obowiązująca ustawa o funduszu sołeckim wprowadziła zatem zasadę, że raz wyrażona zgoda na wyodrębnienie funduszu sołeckiego obowiązuje bezterminowo […] A konkretnie: do czasu podjęcia przez radę gminy uchwały cofającej zgodę na wyodrębnienie funduszu sołeckiego. Taka uchwała z kolei obowiązuje tylko przez jeden rok budżetowy – dodaje.

Po blisko dziewięciomiesięcznym okresie wymiany korespondencji, zaangażowaniu Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych, skardze do Prezesa Rady Ministrów,  20 stycznia 2015 roku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformował nas, że istnieje możliwość wypłaty środków z PROW 2007-2013, gdzie wkład własny finansowany był z funduszu sołeckiego. Jest to krok w dobrą stronę, jednak niestety warunki otrzymania środków z PROW 2007-2013 zostały tak sformułowane, że przeczą zasadom konstrukcji budżetu, zaś stanowisko MRiRW jest wewnętrznie sprzeczne i w efekcie, w praktyce… nie pozwala skorzystać ze środków PROW.

Pismo MRiRW z dnia 20 stycznia 2015 r. (znak ROWwl-ss-051-7/14 (175)) dostępne jest po kliknięciu fragmentu niżej oraz TUTAJ.

Pismo MRiRW z dnia 7 stycznia 2015 r. (znak ROWwl-ss-504-65/14(22)) dostępne jest po kliknięciu fragmentu niżej oraz TUTAJ.

Poza sformułowaniem istnieje możliwość wypłaty środków z PROW 2007-2013 trudno uznać stanowisko MRiRW za korzystne dla mieszkańców, a można je wręcz uznać za sprzeczne z prawem. Ministerstwo próbuje bowiem przedstawić interpretację, zgodnie z którą, aby gmina otrzymała dofinansowanie z PROW 2007-2013, musi dokonać zwrotu dotacji otrzymanej jako zwrot z budżetu państwa części wydatków poniesionych z funduszu sołeckiego i dodatkowo obiecać, że środki funduszu sołeckiego nie będą przeznaczane w przyszłości na przedsięwzięcie, jakie współfinansowane było w ramach projektu PROW z funduszu sołeckiego:

Należy potwierdzić, że taki zwrot [w praktyce: zwrot zwrotu z budżetu państwa] został faktycznie dokonany oraz zapewnić podmiot wdrażający [samorząd województwa, w praktyce  odpowiedni departament w Urzędzie Marszałkowskim] o nieubieganiu się o środku z funduszu sołeckiego w związku z realizacją tego projektu w przyszłości.

Jest to interpretacja, która zakłada że fundusz sołecki nie stanowi części budżetu gminy. Wskazuje również na brak znajomości Ustawy o funduszu sołeckim. Wydatki z funduszu sołeckiego nie są wydatkami celowymi, nie są powiązane z żadnym konkretnym źródłem dochodów gminy. Tymczasem zdaniem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrot z budżetu państwa stanowi formę dotacji celowej. Tak nie jest, na co Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwracała już uwagę m.in. Krajowa Rada Regionalnych Izb Obrachunkowych.

Błędne stanowisko MRiRW wynika przypuszczalnie z kierowania się logiką projektową, w której konkretne dochody wiąże się z wydatkami w formie funduszy celowych. Tymczasem w przypadku funduszu sołeckiego, będącego częścią budżetu gminy, obowiązuje zasada niefunduszowania, czyli jedności materialnej budżetu. Zasada ta dotyczy sytuacji, w której budżet zorganizowany jest na zasadzie jednej puli środków, której całość dochodów przeznaczona jest na całość wydatków. Przysługujący gminie zwrot z budżetu państwa części wydatków poniesionych z funduszu sołeckiego nie stanowi dotacji celowej.

Fundusz sołecki , co należy kolejny raz powtórzyć, finansowany jest z dochodów własnych gminy, subwencji ogólnej czego nie przyjmuje do wiadomości MRiRW, dla którego sformułowanie „fundusz” wiąże się wyłącznie z konkretnym, projektowym sposobem finansowania przedsięwzięć. Fundusz sołecki jest częścią budżetu gminy, to o czym wiedzą mieszkańcy sołectw, nie znalazło odzwierciedlenia w pismach Ministerstwa. Fundusz sołecki nie stanowi w budżecie gminy odrębnego źródła finansowania przedsięwzięć. Niestety, mimo uwag Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych, Ministerstwo nadal kieruje się błędnymi interpretacjami, de facto uniemożliwiając samorządom uzyskanie środków PROW w związku z funduszem sołeckim.

Będziemy dochodzić przyczyn sprzecznej z prawem intepretacji MRiRW dążąc do zmiany stanowiska MRiRW, również w kontekście wykorzystania funduszu sołeckiego jako wkładu własnego w projektach PROW w kolejnych latach, a także mając na uwadze formułowanie stanowisk przez MRiRW zrozumiałym językiem.

12 grudnia 2014 r. zwróciliśmy się z pytaniem do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) czy środki funduszu sołeckiego mogą być wliczane jako wkład własny do projektów PROW w perspektywie finansowej na lata 2014 – 2020? Aktualnie MRiRW, administrujące środkami PROW, mimo pozytywnej opinii Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych, nie dopuszcza takiej możliwości.

22 grudnia 2014 r. otrzymaliśmy odpowiedź MRiRW (znak ROWwl-ss-504-75/14(4549) informującą, iż intencją prawodawcy jest stworzenie przepisów umożliwiających włączanie środków funduszu sołeckiego jako wkładu własnego do projektów PROW 2014 – 2020:

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 został zaakceptowany przez Komisję Europejską w dniu 12 grudnia br. Przed tą datą prace legislacyjne nad ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, nie mogły zostać ukończone. Natomiast bez znajomości ostatecznego brzmienia przepisów krajowych nie można stanowczo stwierdzić, iż środki funduszu sołeckiego będą mogły stanowić wkład na finansowanie operacji realizowanych w ramach PROW 2014-2020.

Obecnie trwają konsultacje brzmienia przepisów ustawy, natomiast wkrótce rozpoczną się konsultacje przepisów zaproponowanych w projektach rozporządzeń. Na tym etapie można jedynie zapewnić, iż intencją prawodawcy jest stworzenie przepisów, które taką możliwość przewidują oraz wyrazić nadzieję, iż w toku prowadzonych prac legislacyjnych nie wystąpią okoliczności, które uniemożliwią jej wdrożenie.

Odpowiedź MRiRW dostępna jest po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Stan prac legislacyjnych nad ww. aktami prawnymi

Będziemy monitorować dalszy proces prac nad rozporządzeniami do ww. ustawy, od których treści może zależeć możliwość włączania funduszu sołeckiego jako wkładu własnego do tzw. małych projektów w ramach PROW.

Ze stanem prac legislacyjnych nad ww. ustawą można zapoznać się TUTAJ.

Ustawa z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim traktuje, że w gminach w których w 2014 roku podjęto uchwały o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego, nie ma dalszej konieczności podejmowania uchwał. Uchwała o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego podjęta w 2014 roku obowiązuje w kolejnych latach, czyli także w 2015 roku. Gmina zbowiązana jest zabezpieczyć środki na fundusz sołecki. Art. 2 ust. 3 ustawy mówi:

Uchwała o wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie do kolejnych lat budżetowych następujących po roku, w którym została podjęta.

W gminach w których w 2014 r. podjęto uchwały o niewyodrębnieniu funduszu sołeckiego, do 31 marca 2015 r. radni muszą podjąć uchwałę o wyrażeniu zgody albo o nie wyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu. Art. 2 ust. 4 ustawy mówi:

Uchwała o niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie funduszu ma zastosowanie wyłącznie do roku budżetowego następującego po roku, w którym została podjęta.

W 2015 roku wnioski o zwrot części wydatków poniesionych przez gminę z funduszu sołeckiego wójtowie będą  mogli składać do wojewodów wyłącznie elektronicznie. Po sprawdzeniu wniosku wójta (burmistrza, prezydenta) i stwierdzeniu nieprawidłowości, wojewoda będzie wzywał do usunięcia braków lub błędów w terminie 7 dni.

1 stycznia 2015 roku wchodzi w życie §4 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie wzorów informacji przekazywanych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i wojewodę, trybu zwrotu części wydatków gmin wykonanych w ramach funduszu sołeckiego oraz wzoru wniosku o ten zwrot.

Pełen tekst rozporządzenia dostępny jest w Dzienniku Ustaw z 2014 r. poz. 916 w załączniku, po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Treść § 4. ww. rozporządzenia znajduje się niżej.

§ 4. 1. Zwrot części wydatków następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) przesłany w postaci elektronicznej.

2. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) przesyła wniosek właściwemu wojewodzie w terminie do dnia 31 maja roku następującego po roku, w którym dokonano wydatków.

3. We wniosku wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykazuje wykonane wydatki według stanu na dzień 31 grudnia roku, za który jest przesyłany wniosek.

4. Właściwy wojewoda sprawdza prawidłowość wniosku pod względem rachunkowym oraz formalnym.

5. W przypadku stwierdzenia we wniosku braków lub błędów właściwy wojewoda wzywa wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie jest przesyłane w postaci papierowej lub elektronicznej. W przypadku nieusunięcia braków lub błędów w tym terminie wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia.

6. Zwrot wydatków następuje na rachunek budżetu gminy w terminie do dnia 31 sierpnia roku następującego po roku, w którym dokonano wydatków.

7. Wzór wniosku, o którym mowa w § 1 pkt 4, jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

POBIERZ PLIK: Dziennik Ustaw 2014 poz. 916