W 2015 roku wnioski o zwrot części wydatków poniesionych przez gminę z funduszu sołeckiego wójtowie będą  mogli składać do wojewodów wyłącznie elektronicznie. Po sprawdzeniu wniosku wójta (burmistrza, prezydenta) i stwierdzeniu nieprawidłowości, wojewoda będzie wzywał do usunięcia braków lub błędów w terminie 7 dni.

1 stycznia 2015 roku wchodzi w życie §4 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie wzorów informacji przekazywanych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i wojewodę, trybu zwrotu części wydatków gmin wykonanych w ramach funduszu sołeckiego oraz wzoru wniosku o ten zwrot.

Pełen tekst rozporządzenia dostępny jest w Dzienniku Ustaw z 2014 r. poz. 916 w załączniku, po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Treść § 4. ww. rozporządzenia znajduje się niżej.

§ 4. 1. Zwrot części wydatków następuje na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) przesłany w postaci elektronicznej.

2. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) przesyła wniosek właściwemu wojewodzie w terminie do dnia 31 maja roku następującego po roku, w którym dokonano wydatków.

3. We wniosku wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykazuje wykonane wydatki według stanu na dzień 31 grudnia roku, za który jest przesyłany wniosek.

4. Właściwy wojewoda sprawdza prawidłowość wniosku pod względem rachunkowym oraz formalnym.

5. W przypadku stwierdzenia we wniosku braków lub błędów właściwy wojewoda wzywa wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie jest przesyłane w postaci papierowej lub elektronicznej. W przypadku nieusunięcia braków lub błędów w tym terminie wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia.

6. Zwrot wydatków następuje na rachunek budżetu gminy w terminie do dnia 31 sierpnia roku następującego po roku, w którym dokonano wydatków.

7. Wzór wniosku, o którym mowa w § 1 pkt 4, jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

POBIERZ PLIK: Dziennik Ustaw 2014 poz. 916

Fundusz sołecki w działaniach Rzeczników Dyscypliny Finansów Publicznych

Zbadaliśmy czy i jakie postępowania w zakresie nieprawidłowości w realizacji Ustawy o funduszu sołeckim prowadzili od 2012 roku Rzecznicy Dyscypliny Finansów Publicznych. Rzecznicy i ich zastępcy są organami właściwymi m.in. do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Rzecznicy przy RIO w Rzeszowie oraz Poznaniu poinformowali nas o prowadzonych postępowaniach, które omawiamy niżej. Pozostali Rzecznicy Dyscypliny Finansów Publicznych stwierdzili, iż w latach 2012-2014 do ich urzędów nie wpłynęły żadne zawiadomienie, które dotyczyłyby stosowania Ustawy o funduszu sołeckim jak również Rzecznicy nie prowadzili postępowań o naruszenie dyscypliny finansów publicznych związanych ze stosowaniem Ustawy o funduszu sołeckim w sprawach rozpatrywanych przez Regionalne Komisje Orzekające.

W gminie Kołaczkowo z funduszu sołeckiego zostały zrealizowane wydatki z naruszeniem przepisów, co skutkowało wnioskiem o ukaranie wójta gminy za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Z funduszu sołeckiego zostały sfinansowane niedozwolone wydatki w tym m.in.: zakupiono ornat dla kapelana OSP, sfinansowano przejazd strażaków w pielgrzymce do Częstochowy oraz zapewniono poczęstunek na Gminny Dzień Strażaka. Zwracamy uwagę, że powyższe wydatki nie tylko nie mogą być finansowane z funduszu sołeckiego ale w ogóle z budżetu gminy.

Akta sprawy (zawiadomienie o sygn. WK-0960/3/2012 z 24 stycznia 2012 r. oraz postanowienie o sygn. RD-29/12  z 24 maja 2014 r.) dostępne są TUTAJ.

W przypadku gminy Kamieniec, gdzie w miejsce przedsięwzięcia o nazwie „Remont chodnika w kierunku Cykowa” zostało zrealizowane przedsięwzięcie „Wyposażenie sali wiejskiej i zagospodarowanie terenu wokół świetlicy”, po uwzględnieniu okoliczności sprawy, Rzecznik wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W wyniku kontroli RIO w Poznaniu zobowiązała wójta m.in. do dokonania zwrotu do budżetu państwa dotacji za 2010 r. otrzymanej w nadmiernej wysokości.

Akta sprawy (zawiadomienie o sygn. WK-0960/3/2013 z 1 marca 2013 r. oraz postanowienie o sygn. RD-30/13  z 1 lipca 2013 r.) dostępne są TUTAJ.

W przypadku gm. Boguchwała w województwie podkarpackim Rzecznik wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (powodem wszczęcia postępowania było niedokonanie w terminie przez wójta gminy, zwrotu nienależnie pobranej z budżetu państwa dotacji za część wydatków wykonanych z funduszu sołeckiego; w gminie błędnie wyliczono wysokość funduszu sołeckiego, zawyżając go, co stanowiło źródło problemu).

Akta sprawy (zawiadomienie o sygn. WK-614-35/1/2012 z 9 stycznia 2013 r. oraz postanowienie o sygn. RD-431/83/2012 z 14 stycznia 2013 r.) dostępne są TUTAJ.

Czekamy na rozporządzenie MAiC

Do 31 lipca gminy zobowiązane są przesłać informację do wojewody o wysokości pieniędzy przypadających z funduszu sołeckiego na sołectwo oraz o wysokości kwoty bazowej. Niedopełnienie tego obowiązku, w myśl nowej Ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim, skutkuje utratą prawa do zwrotu z budżetu państwa części wydatków poniesionych przez gminę z funduszu. Informacja będzie przekazywana przez gminy na wzorze określonym w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji.

Jak argumentowało MAiC w opublikowanym w kwietniu 2014 r. uzasadnieniu do projektu rozporządzenia, zasadnym pozostaje, aby przedmiotowe rozporządzenie weszło w życie najpóźniej z końcem czerwca 2014 r. Według stanu na 3 lipca 2014 r. rozporządzenie nie zostało jeszcze opublikowane. Na konieczność przyspieszenia prac nad rozporządzeniem zwracaliśmy uwagę już po przyjęciu nowej Ustawy o funduszu sołeckim. Między innymi dlatego, że prace nad projektem rozporządzenia, jakie musi wejść w życie jeszcze w lipcu br., zostały zaplanowane na czwarty kwartał 2014 r.  

W Biuletynie Informacji Publicznej MAiC znajdują się informacje, dotyczące prac nad rozporządzeniem. Wojewodowie, KRRIO, Ministerstwo Finansów nadesłali uwagi, skutkujące przedstawieniem pod koniec maja 2014 r. nowego projektu rozporządzenia.

Z pracami nad rozporządzeniem można zapoznać się z po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Jak poinformowano nas telefonicznie 3 lipca 2014 r. w Departamencie Prawnym MAiC (tel. 22 2455915 oraz 22 2455829) jest szansa, że rozporządzenie pojawi się w nadchodzącym tygodniu.

Z przekazanych nam informacji wynika, że na organizowanej przez Senat RP 2 lipca 2014 r. konferencji (więcej informacji TUTAJ), nie została poruszona kwestia powyższego rozporządzenia.

Pytanie:

Sołectwo w naszej gminie zdecydowało się zmienić wszystkie przedsięwzięcia ujęte we wniosku o fundusz sołecki. Zamiast organizować wydarzenia kulturalne, dokonywać zakupów nagród itp. wszystkie pieniądze mieszkańcy chcieli przeznaczyć na dofinansowanie zakupu nowego wozu bojowego przez OSP. Pod koniec kwietnia odbyło się zebranie wiejskie, został przyjęty nowy wniosek. 

Teraz kolejne sołectwo chce zmienić przedsięwzięcia, rezygnując z części zapisanych we wniosku i przeznaczając pieniądze na dofinansowanie zakupu tegoż wozu dla OSP, podobnie jak pierwsze sołectwo (z nadzieją, że sprzęt pozostanie wyłączną własnością OSP, a z funduszu sołeckiego przekazane zostanie „dofinansowanie na samochód w formie dotacji”).

Co zrobić w sytuacji, gdy gmina rozpoczęła już przygotowania i zaczęła już realizować niektóre przedsięwzięcia z których chcą zrezygnować mieszkańcy? W jaki sposób przyjąć wniosek, jeśli w pierwszym sołectwie zebranie już się odbyło, a kolejne sołectwa mogą przyłączać się jak w łańcuszku do zmienionego wniosku?

Projekt rozporządzenia MAiC

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji opublikowało projekt rozporządzenia do Ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim.

Projekt rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie trybu zwrotu części wydatków gmin wykonanych w ramach funduszu sołeckiego, wzoru wniosku o ten zwrot oraz wzorów informacji przekazywanych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i wojewodę dostępny jest wraz z załącznikami TUTAJ.

Co zmienia i od kiedy będzie obowiązywać rozporządzenie?

Rozporządzenie określa:

• • tryb zwrotu z budżetu państwa części wydatków gmin, wykonanych w ramach funduszu sołeckiego,
  • wzór wniosku o zwrot z budżetu państwa części wydatków składany do wojewody do 31 maja,
  • wzór informacji przekazywanej wojewodzie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do 31 lipca w roku poprzedzającym rok budżetowy, o wysokości środków przypadających na dane sołectwa oraz wysokość kwoty bazowej
  • wzór informacji zbiorczej przekazywanej przez wojewodę, do 15 sierpnia w roku poprzedzającym rok budżetowy do MAiC o wysokości środków funduszu sołeckiego w gminach oraz o wysokości kwot bazowych w poszczególnych gminach.

Ponieważ można zakładać, że rozporządzenie Ministra wejdzie w życie jeszcze w czerwcu/lipcu bieżącego roku, także do 31 lipca 2014 r. samorządy będą zobowiązane przesłać informacje do wojewodów według wzoru, zawierającego m.in. nazwę sołectwa, wysokość przypadających środków, liczbę mieszkańców, wysokość kwoty bazowej. Projekt wzoru tej informacji  (załącznik 2 do rozporządzenia) załączamy niżej.

Wzór informacji przekazywanej wojewodzie przez wójta (projekt) dostępny jest po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Wzór wniosku o zwrot części wydatków wykonanych z funduszy sołeckich przekazywany wojewodzie przez wójta (projekt) znajduje się TUTAJ.

Wzór informacji przekazywanej MAiC przez wojewodę (projekt) znajduje się TUTAJ.

Pytanie:

Wójt gminy przyjął do projektu a następnie do uchwały budżetowej gminy na 2011 r. kwoty środków funduszu sołeckiego wynikające z informacji przekazanych sołtysom, które zostały obliczone prawidłowo zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o funduszu sołeckim pomimo, że sołectwa złożyły wnioski na niższe kwoty. Czy taka sytuacja jest zgodna z prawem i jakie rodzi konsekwencje?

Odpowiedź:

Sytuacja taka rodzi pewne komplikacje z punktu widzenia oceny, czym są wydatki wykonane w ramach funduszu sołeckiego, od których gmina dochodzi następnie częściowego zwrotu z budżetu państwa w formie dotacji celowej. Ani ustawodawca w ustawie o funduszu sołeckim ani Minister Finansów w rozporządzeniu w sprawie zwrotu części wydatków wykonanych w ramach funduszu sołeckiego nie określił, jak definiować wydatki wykonane w ramach funduszu. Powszechna jest interpretacja, że wydatki wykonane w ramach funduszu to wydatki poniesione zgodnie z prawidłowymi wnioskami sołectw, uchwalonymi i złożonymi w trybie ustawy o funduszu sołeckim – taką przyjęła m.in. KR RIO w programie kontroli koordynowanej funduszu sołeckiego przeprowadzonej w 2012 r.

Drugim aspektem, który trzeba uwzględnić przy ocenie tego zagadnienia jest charakter wniosku sołectwa i samego prawa sołectwa do określania przeznaczenia środków funduszu sołeckiego. Nie ma przepisów obligujących sołectwa do uchwalania wniosków w sprawie przeznaczenia funduszu, jak również nie ma przepisów zobowiązujących do określania przez sołectwo przeznaczenia całości środków postawionych do jego dyspozycji.

Przyjmując prymat wniosku sołectwa – jako dokumentu przesądzającego zarówno o celach wykorzystania środków, jak i kwoty środków budżetowych, które sołectwo chce wykorzystać w ramach przyznanej kwoty – należy stwierdzić, że podawanie w uchwale budżetowej środków na przedsięwzięcia sołeckie w kwocie wyższej niż to wynika ze złożonych wniosków jest działaniem nieprawidłowym. Mimo, że mieszczą się one w kwotach obliczonych na podstawie art. 2 ust. 1 u.f.s. Wydatkowanie wyższej kwoty niż wynika ze złożonych przez sołectwa wniosków może skutkować negatywną oceną takiego stanu przez kontrolę i właściwego wojewodę. W konsekwencji może się to wiązać z koniecznością zwrotu dotacji z budżetu państwa otrzymanej od tych wydatków, które potraktowano jako wykonane w ramach funduszu, mimo że sołectwa składając wnioski nie przewidywały rozdysponowania (wykorzystania) całości przypadających im kwot.

Opis stanu faktycznego:

Wójt gminy podał w informacjach niewłaściwie obliczone kwoty funduszu sołeckiego przypadające na poszczególne sołectwa tj. zaniżone o w stosunku do naliczonych zgodnie ze wzorem zamieszczonym w art. 2 ust. 1 ustawy. Sołectwa w ustawowym terminie złożyły wnioski, które spełniały wymogi określone w art. 4 ust. 2-4. Uwzględniono je w tej wysokości oraz w zakresach rzeczowych w projekcie budżetu gminy oraz w uchwale budżetowej na 2011 r. Przedsięwzięcia sołectw zrealizowano w 2011 r. i były one zgodne w zakresie finansowym i rzeczowym z wnioskami i uchwałą budżetową.

Pytanie:

Czy w opisanej sytuacji (tj. nieprawidłowości na etapie naliczenia funduszu) gmina mogła w 2012 r. wystąpić do wojewody z wnioskiem o zwrot z budżetu państwa części wydatków wykonanych w ramach funduszu sołeckiego?

Odpowiedź:

Tak, gmina miała prawo wystąpić do wojewody o zwrot części wydatków wykonanych w ramach funduszu sołeckiego. Mimo przedstawienia sołectwom zaniżonych kwot, cała procedura określenia przeznaczenia środków funduszu sołeckiego i ich wydatkowania została bowiem przeprowadzona zgodnie z ustawą. Należy zatem przyjąć, że wydatki zostały poniesione w ramach funduszu sołeckiego, chociaż ograniczono zakres uprawnień sołectw zagwarantowanych ustawą co do wysokości środków, która powinna im przypadać do dyspozycji zgodnie z art. 2 ust. 1 u.f.s.

W zakresie występowania o zwrot części wydatków wykonanych w ramach funduszu gmina nie ma prawa wystąpić o zwrot wydatków wykonanych ponad kwotę wynikającą z art. 2 ust. 1 u.f.s. Zaniżenie kwoty do dyspozycji sołectw w wyniku błędnego obliczenia, aczkolwiek stanowi naruszenie przepisów ustawy, nie jest jednak okolicznością, która uniemożliwia podjęcie przez sołectwa prawidłowej (autonomicznej) decyzji o przeznaczeniu przyznanych środków, a następnie wydatkowania ich zgodnie z wnioskami. A te właśnie elementy należy wskazać jako decydujące dla oceny, czy poniesiono wydatki w ramach funduszu sołeckiego.

Gmina zobowiązana jest włączyć przedsięwzięcia ujęte we wnioskach o fundusz sołecki do budżetu

Nieujęcie w budżecie przedsięwzięć, o których zadecydowali mieszkańcy, stanowi naruszenie ustawy o funduszu sołeckim i może prowadzić do podjęcia przez RIO postępowania nadzorczego z art. 12 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych.

Przedstawiamy przypadek gminy Kunów, gdzie wiedza i upór mieszkańców doprowadziły do wyegzekwowania stosowania prawa od burmistrz i rady gminy oraz uchroniły samorząd od poważnych konsekwencji.

Fundusz sołecki w Kunowie pod lupą mieszkańców

29 marca 2012 r. rada miasta i gminy Kunów uchwałą nr XXIV/174/12, wyraziła zgodę na wyodrębnienie funduszu sołeckiego w budżecie gminy na rok 2013. Uchwała dostępna jest tutaj.

Burmistrz Kunowa poinformowała sołtysów o wysokości funduszu sołeckiego przypadającego na każde sołectwo. Mieszkańcy sołectw we wrześniu 2012 r. zdecydowali o przeznaczeniu funduszy sołeckich, do 30 września 2012 r. złożone zostały wnioski o fundusz sołecki. Żaden z wniosków nie został odrzucony przez burmistrz Kunowa, co oznacza że ujęte w nich przedsięwzięcia wpisywane są do projektu budżetu na kolejny rok.

Jednak projekt budżetu Kunowa na 2013 r. przygotowany przez władze gminy i złożony do zaopiniowania Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Kielcach nie zawierał przedsięwzięć z funduszu sołeckiego.

Uchwałą nr 105/2012 VII Składu Orzekającego Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z dnia 22 listopada 2012 roku w sprawie opinii o projekcie budżetu miasta i gminy Kunów na rok 2013 rok, projekt budżetu został zaopiniowany pozytywnie wraz z uwagami. Jedna z uwag RIO dotyczyła nieuwzględnienia przedsięwzięć z funduszu sołeckiego. Uchwała RIO dostępna jest tutaj.

Skład Orzekający w toku analizy projektu uchwały budżetowej stwierdził, że w budżecie nie zaplanowano środków finansowych na realizację wydatków w ramach funduszu sołeckiego, pomimo że Rada Miejska w Kunowie w Uchwale Nr XXIV/174/12 z dnia 29 marca 2012 roku w sprawie wyrażenia zgody na utworzenie funduszu sołeckiego w 2013 roku, wyraziła wolę realizacji tego rodzaju wydatków.

Mimo powyższej uwagi RIO, radni Kunowa 28 grudnia 2012 r. uchwałą nr XXXIII/237/12 dostępną tutaj przyjęli budżet gminy na rok 2013, nie uwzględniając w nim przedsięwzięć z funduszu sołeckiego, mimo obowiązku wpisania wszystkich przedsięwzięć z przyjętych wniosków o fundusz sołecki do budżetu gminy na 2013 rok.

Obywatelska kontrola władzy – to działa!

Działania radnych wywołały protesty mieszkańców. Mieszkańcy świadomi swoich praw poinformowali władze Kunowa, iż działania polegające na nieuwzględnieniu przedsięwzięć z funduszu sołeckiego w budżecie gminy na 2013 rok są niezgodne z ustawą o funduszu sołeckim. 30 stycznia 2013 r. SLLGO w rozmowie telefonicznej poinformowało burmistrz Kunowa o prowadzonym monitoringu działań gminy w zakresie zrealizowania uwag RIO do uchwały budżetowej – podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Przykładowe pismo jednego z mieszkańców gminy Kunów publikujemy za zgodą autora tutaj oraz po kliknięciu poniższego obrazka:

31 stycznia 2013 r. odbyła się sesja Rady Miasta i Gminy Kunów. W opublikowanym w Biuletynie Informacji Publicznej  (BIP) planie sesji nie znalazł się punkt dotyczący wprowadzenia zmian w budżecie w zakresie. Plan sesji dostępny był tutaj.

Ponieważ w BIP gminy Kunów do dnia 7 lutego 2013 r. nie znalazł się protokół bądź nagranie z sesji rady gminy, nie została również opublikowana uchwała rady gminy dotycząca zmian w budżecie w zakresie dot. funduszu sołeckiego – 8 lutego 2013 r. Zarząd SLLGO skierował do Prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach pismo, wnosząc o zbadanie czy rada miasta i gminy Kunów wprowadziła do budżetu na rok 2013 przedsięwzięcia ujęte we wnioskach o fundusz sołecki oraz zwracając się z prośbą o objęcie gminy Kunów szczególnym nadzorem w zakresie wykonania budżetu w roku 2013. Pismo SLLGO dostępne jest tutaj.

8 lutego 2013 r. w Biuletynie Informacji Publicznej Kunowa ukazała się uchwała rady miasta i gminy w Kunowie nr XXXV/253/13 z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie wprowadzenia zmian w Uchwale Nr XXXIII/237/12 Rady Miejskiej w Kunowie z dnia 28 grudnia 2012 roku w sprawie uchwalenia budżetu gminy na rok 2013. Uchwała zmienia budżet gminy wprowadzając do niego przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego. Uchwała dostępna jest tutaj i po kliknięciu poniższego obrazka:

Dzięki osobistemu zaangażowaniu wielu mieszkańców gminy Kunów, podjęciu przez nich działań polegających na kontroli władz Kunowa, przywrócony został stan zgodny z prawem – przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego zostały wprowadzone do budżetu gminy na 2013 r.!

Tym samym radni oddalili groźbę podjęcia przez RIO działań nadzorczych, o których piszemy niżej, jednak sam fakt nie ujęcia przedsięwzięć z funduszu sołeckiego w uchwale budżetowej gminy Kunów z 28 grudnia 2013 r. stanowił naruszenie ustawy o funduszu sołeckim.

Materiały uzupełniające

Czy można uchwalić budżet nie uwzględniając przedsięwzięć z funduszu sołeckiego, mimo że wnioski zostały przyjęte?

Przypominamy opinię Rafała Trykozko dostępną tutaj.

Organy gminy nie mają prawa pominięcia wniosków sołectw w opracowywanej uchwale budżetowej.

Istotną rolę w wyegzekwowaniu obowiązku przewidzenia w uchwale budżetowej środków na realizację przedsięwzięć w ramach funduszu sołeckiego powinna odegrać właściwa regionalna izba obrachunkowa. Izba posiada bowiem wiedzę o tym, czy w danej gminie została podjęta przez radę uchwała wyrażająca zgodę na wyodrębnienie środków funduszu na dany rok. Zarówno podczas opiniowania projektu uchwały budżetowej jak i badania uchwały budżetowej powinna być zwrócona uwaga, czy przewidziane są wydatki na przedsięwzięcia sołeckie.

Brak takich wydatków powinien  zostać wyjaśniony przez gminę. Możliwe jest bowiem teoretycznie, że żadne sołectwo nie złożyło wniosku lub wszystkie wnioski podlegały odrzuceniu. W przypadku ustalenia, że istnieją wnioski podlegające uwzględnieniu w budżecie, izba w postępowaniu nadzorczym powinna podjąć działania określone w art. 12 ustawy o r.i.o. w celu dostosowania treści uchwały budżetowej do stanu zgodnego z prawem.

Co stanowi art. 12 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych?

1. Izba, prowadząc postępowanie nadzorcze w sprawie uznania uchwały budżetowej organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego za nieważną w całości lub w części, wskazuje nieprawidłowości oraz sposób i termin ich usunięcia.

2. Jeżeli organ właściwy w wyznaczonym terminie nie usunie nieprawidłowości, o których mowa w ust. 1, kolegium izby orzeka o nieważności uchwał w całości lub w części.

3. W przypadku stwierdzenia nieważności uchwały budżetowej w całości lub w części budżet lub jego część dotknięte nieważnością ustala kolegium izby. […]

Czy można nie wpisać części przedsięwzięć z funduszu sołeckiego do budżetu gminy?

Przedsięwzięcia z funduszu sołeckiego wpisywane są do budżetu gminy bez zmian. Przypominamy omówienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 344/12) autorstwa Szymona Osowskiego dostępne tutaj.

Udostępniamy wystąpienie pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli z dnia 25 października 2012 r., sygn. LZG-4101-04-04/2012 P/12/134. Kontrola została przeprowadzona przez pracowników Delegatury NIK w Zielonej Górze, jednostką kontrolowaną był Urząd Gminy Żary.

Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła nieprawidłowości m.in. w działanich wójta gminy Żary.

Wójt gminy nakazał sołtysom pomniejszenie rozdysponowania środków z funduszu sołeckiego. Jak wyjaśniał NIK wójt: celem mojego działania było ograniczenie kwoty wydawanej przez sołectwa na konsumpcję.

Najwyższa Izba Kontroli nie podzieliła argumentacji wójta stwierdzając w ww. wystąpieniu pokontrolnym nieprawidłowości m.in. w zakresie organizowania funduszu sołeckiego, w tym rozdysponowania środków funduszu sołeckiego na sołectwa.

Zdaniem NIK działania organu wykonawczego gminy doprowadziły do zaniżenia kwot funduszu sołeckiego a w konsekwencji do pozbawienia sołectw części należnych im środków z funduszu sołeckiego. Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła, iż wójt nie posiada uprawnień do korygowania kwot ani rodzaju przedsięwzięć wskazanych we wnioskach sołectw.

Jak czytamy w wystąpieniu pokontrolnym, podkreślenia SLLGO:

„[…] W działalności kontrolowanej jednostki w przedstawionym wyżej zakresie stwierdzono następujące nieprawidłowości:

1. Wójt nakazał sołtysom pomniejszenie rozdysponowania środków z funduszu sołeckiego na 2012 r. o kwoty przeznaczone na organizację imprez kulturalnych, (a w przypadku 6 sołectw, które pomimo ww. zalecenia ujęły te wydatki we wnioskach, wykreślił je z wniosków) z uwagi na fakt, że cel na jaki została przeznaczona przez zebranie wiejskie jest niezgodny z ustawą o funduszu sołeckim. Stosownie natomiast do art. 1 ust 3 ustawy o funduszu sołeckim, środki funduszu przeznacza się na realizacje przedsięwzięć, które zostały zgłoszone we wniosku sołectwa, są zadaniami własnymi gminy i służą poprawie warunków życia mieszkańców. Powyższe zadania spełniały ww. wymogi, zatem działanie Wójta było nieprawidłowe, tym bardziej, że ustawa nie przyznała mu uprawnień do korygowania wniosków (nawet jeżeli byłyby do tego podstawy). Stosownie do przepisu art. 4 ust 5 ustawy o funduszu sołeckim Wójt może jedynie odrzucić wniosek nie spełniający wymogów określonych w art. 4 ust. 2-4.

W związku z powyższym łączna kwota środków funduszu sołeckiego pozostająca w dyspozycji sołectw była niższa od kwot wynikających z prawidłowego obliczenia na podstawie wzoru określonego w art. 2 ust. 1 o 23.792 zł¹⁰ (zaniżenie kwoty funduszu dla poszczególnych sołectw wynosiło od 3% do 10%).

[Dodwód: akta kontroli str. 27-30]

Wójt Wiesław Polit wyjaśnił, że: wydatki te byłyby przeznaczone na zakup artykułów spożywczych do przygotowania posiłków dla uczestników, a więc w celach konsumpcyjnych. Wydatki te, w mojej ocenie, nie podlegałyby refundacji z budżetu państwa (…). Celem mojego działania było ograniczenie kwoty wydawanej przez sołectwa na konsumpcję. Nie wiązało się to  w żaden sposób z obniżaniem kwoty funduszu sołeckiego na dane sołectwo.

[Dowód: akta kontroli str. 100-103]

Najwyższa Izba Kontroli wskazuje, że ww. działanie spowodowało pozbawienie sołectw części należnych im środków z funduszu sołeckiego, bowiem Wójt nie posiada uprawnień do korygowania kwot ani rodzaju przedsięwzięć wskazanych we wnioskach sołectw[…]”

Należy podkreślić, iż wyłącznie mieszkańcy sołectwa na zebraniu wiejskim formułując treść wniosku o fundusz sołecki i podejmując stosowną uchwałę, decydują o przedsięwzięciach funduszu sołeckiego.

Wzór zawarty w ustawie o funduszu sołeckim pozwala obliczyć wysokość funduszu przypadającego na każde sołectwo. Działania zmierzające do obniżenia wysokości funduszu sołeckiego pozbawione są podstaw prawnych.

Całość wystąpienia pokontrolnego Najwyższej Izby Kontroli z dnia 25 października 2012 r., sygn. LZG-4101-04-04/2012 dostępna jest tutaj.