4 lipca 2014 r. wystosowaliśmy wniosek do Prezesa Rady Ministrów o przedstawienie jednolitej opinii administracji rządowej w kwestii możliwości wykorzystania funduszu sołeckiego jako wkładu w projekty finansowane z PROW. Powodem złożenia naszego wniosku jest interpretacja Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 marca 2014 r. (znak ROWwl-ss-504-94/13 (876) dostępna TUTAJ), kwestionujące możliwość przeznaczania środków z funduszu sołeckiego jako wkładu do małych projektów PROW.

Z naszym wnioskiem można zapoznać się po kliknięciu poniższego obrazka oraz TUTAJ.

Opis problemu

W dotychczasowej praktyce funkcjonowania funduszu sołeckiego urzędnicy samorządowi, przedstawiciele organów nadzoru i zainteresowani mieszkańcy korzystali ze stanowisk popierających możliwość przeznaczania środków z funduszu sołeckiego jako wkładu do projektów PROW. Taką opinię wyrażali również przedstawiciele urzędów marszałkowskich, zachęcając do aplikowania o środki na małe projekty (np. 26 czerwca 2006 r. na konferencji o funduszu sołeckim dla mieszkańców w Warmińsko-Mazurskim Urżędzie Wojewódzkim).

Stanowisko Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych w /s możliwości wykorzystania środków pochodzących z Funduszu Sołeckiego na finansowanie wkładu własnego wnioskodawcy w ramach małych projektów realizowanych w ramach osi 4 Leader Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (z 18 listopada 2009 r.) dostępne jest TUTAJ.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego na interpelację nr 14144 w sprawie procedur pozyskiwania środków unijnych oraz programów wsparcia, z których mogą być zasilane fundusze sołeckie (z 24 lutego 2010 r.) dostępna jest TUTAJ.

Pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (z 18 sierpnia 2010 r., znak: ROWwl-ss-504-99/10 (5280)) dostępne jest TUTAJ.

4 marca 2014 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiło interpertację, która podważa powyższe stanowiska. Ze względu na rozbieżność opinii przedstawianych tak przez MRiRW jak i przez inne instytucje administracji, zwróciliśmy się o przedstawienie przez premiera jednolitego stanowiska w powyższej sprawie.

Pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (z 4 marca 2014 r., znak ROWwl-ss-504-94/13 (876)) dostępne jest TUTAJ.

Glosa do wyroku WSA w Poznaniu (II SA/Po 686/13)

Przedstawiamy glosę autorstwa dr Kazimierza Bandarzewskiego z Katedry Prawa Samorządu Terytorialnego Uniwersytetu Jagiellońskiego do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Po 686/13). Omawiany wyrok ma zasadnicze znaczenie praktyczne m.in. dla określenia granic swobody kształtowania treści statutów przez gminy.

Glosa dostępna jest TUTAJ.

Jak wskazuje autor, komentowany wyrok WSA w Poznaniu wskazuje granice swobody kształtowania przez organy gminy treści statutów odnośnie tworzenia jednostek pomocniczych gminy. Wyrok WSA w Poznaniu dotyczył możliwości tworzenia sołectw w mieście Jarocin. Jedna z tez wyroku stwierdzała, że sołectwa mogą być powoływane na obszarach o charakterze wiejskim.
Dr Bandarzewski wskazuje m.in. iż

w obecnie obowiązującym systemie prawnym samorządu terytorialnego nie ma podstaw prawnych do zakazania radzie gminy tworzenia jednostek pomocniczych nazywanych sołectwami na terenie gmin miejskich lub miast i to niezależnie od charakteru zabudowy lub podstawowego zajęcia zawodowego mieszkańców takich terenów.

Rozważając trafność wyroku autor zwraca uwagę, iż trudno zgodzić się z podstawową tezą glosowanego wyroku, jakoby tworzenie jednostek pomocniczych nazwanych sołectwami możliwe było tylko na obszarach o charakterze wiejskim, niezależnie od tego, czy taki obszar znajduje się na terenie miejscowości nie mającej statusu miasta, czy w mieście.

Zdaniem dr Bandarzewskiego

nie ma żadnych podstaw prawnych do wiążącego wskazania dla organów samorządu gminnego, jakie nazwy jednostek pomocniczych mogą być tworzone na obszarach gmin w zależności od charakteru zabudowy lub podstawowych zajęć mieszkańców. Podstawowe znaczenie ma w tym zakresie art. 5 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym gmina może tworzyć jednostki pomocnicze takie jak sołectwa, osiedla, dzielnice i inne. […] Nie ma żadnych podstaw prawnych aby twierdzić, że jednostka pomocnicza o nazwie sołectwo może być utworzona tylko na obszarze, który wykazuje cechy zabudowy wiejskiej.

W glosie autor rozpatruje również na szerszy kontekst rozpatrywanego wyroku: przepis, regulujący nazwy organów sołectwa (sołtys jako organ wykonawczy, zebranie wiejskie jako organ uchwałodawczy i rada sołecka jako organ pomocniczy sołtysa) nie oznacza, że dotyczą one tylko obszarów o charakterze wiejskim lub rolniczym. Czy zebranie wiejskie to synonim zebrania rolników? […] Należy przy tym wskazać, że charakter zabudowy wiejskiej coraz bardziej upodabnia się do zabudowy jednorodzinnej na obszarach miast, a powszechnie znanym jest trend zachodzący już od dłuższego czasu, polegający na przemianach urbanistycznych w wielu miejscowościach nie mających statusu miasta. W glosie rozpatrzone zostały szczegółowo tezy uzasadnienia przedstawione przez WSA w Poznaniu. Jak wskazuje autor, niektóre z nich wydają się niezwykle trudne do zastosowania, tak jak np. przyporządkowanie poszczególnej kategorii jednostek pomocniczych charakterowi zajęć osób, zamieszkujących daną jednostkę pomocniczą. Zapraszamy do zapoznania się z treścią glosy.

Opis sprawy

Rada Miejska w Jarocinie

W lutym 2013 r. Rada Miejska w Jarocinie zniosła niektóre z jednostek pomocniczych gminy – osiedli, zaś na ich miejsce powołała jednostki pomocnicze o nazwie sołectw. Proces znoszenia osiedli i powoływania na ich miejsce nowych jednostek pomocniczych – sołectw, poprzedzony został konsultacjami społecznymi. Wyniki konsultacji społecznych dostępne są TUTAJ.

Uchwała o zniesieniu jednostki pomocniczej gminy Jarocin – Osiedle Nr 7 „Bogusław” dostępna jest TUTAJ.

Uchwała o utworzeniu jednostki pomocniczej gminy Jarocin – „Sołectwo Bogusław” dostępna jest TUTAJ.

Pozostałe uchwały dostępne są w BIP Jarocina TUTAJ.

Wojewoda Wielkopolski

W kwietniu 2013 r. Wojewoda Wielkopolski wydał rozstrzygnięcia nadzorcze stwierdzające nieważność sześciu uchwał Rady Miasta Jarocina, argumentując m.in. że regulacje prawne uzasadniają stanowisko, że wolą ustawodawcy sołectwa – jako jednostki pomocnicze mają charakter wiejski i tworzone są dla objęcia określonej terytorialnie społeczności lokalnej na terenach nie mających statusu miasta.

Rozstrzygnięcie nadzorcze orzekające nieważność uchwały Rady Miejskiej Jarocina w sprawie utworzenia jednostki pomocniczej o nazwie Sołectwo „Bogusław” Gminy Jarocin dostępne jest TUTAJ.

Rada Miejska Jarocina skierowała odwołanie od ww. rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu.

Skarga Rady Miejskiej Jarocina na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego w sprawie utworzenia jednostki pomocniczej o nazwie Sołectwo „Bogusław” Gminy Jarocin dostępna jest TUTAJ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu

16 sierpnia 2013 r. WSA w Poznaniu wydał wyroki uchylające rozstrzygnięcia nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego. Uzasadnienie wyroku nasuwa liczne pytania, co skłoniło Zarząd Sieci Obywatelskiej – Watchdog Polska do zamówienia powyższej glosy do wyroku Sądu.

Wyrok WSA w Poznaniu (sygn.. II SA/Po 686/13) dostępny jest TUTAJ.

Pozostałe wyroki noszą sygnatury: II SA/Po 681/13, II SA/Po 682/13, II SA/Po 683/13, II SA/Po 685/13 oraz II SA/Po 686/13 i dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych TUTAJ.

Naczelny Sąd Administracyjny

23 października 2013 r. Wojewoda Wielkopolski wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ww. wyrok WSA w Poznaniu. O dalszym przebiegu sprawy będziemy informować na bieżąco.

Informacje uzupełniające:

– W kontekście rozstrzygnięcia Wojewody Wielkopolskiego dostępna jest odpowiedź Ministra Administracji i Cyfryzacji (MAiC) z czerwca 2013 r. na interpelację poselską z maja 2013 r. dot. przekształcania dzielnic miast w sołectwa. Ministerstwo powtórzyło stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody, że w miastach niezależnie od ich wielkości nie ma prawnej możliwości utworzenia jednostki pomocniczej, jaką jest sołectwo. Interpelację poselską wraz z odpowiedzią MAiC załączamy TUTAJ.

– Wydział Prawny Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego informował pismem z dnia 2 października 2013 r. (znak KN-I.4131.1.244.2013.8), iż Wojewoda Wielkopolski nie wniósł skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wyroki WSA w Poznaniu. Na marginesie należy nadmienić, iż powyższe pismo Wojewody zawiera błędną wykładnię przepisów Ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismo dostępne jest TUTAJ.

POBIERZ PLIK: Glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 686/13

Pismo MAiC do Wojewodów i Przewodniczącego KRRIO

Minister Administracji i Cyfryzacji pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. (znak DWJST-WST-026-72-34/12/DZ) zwróciła się do wojewodów oraz przewodniczącego Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych z prośbą o uwzględnienie w czynnościach kontrolno-nadzorczych nadzwyczajnych okoliczności, jakie miały miejsce w 2012 r. w związku z obliczaniem wysokości funduszu sołeckiego.

Mając na względzie powyższe informacje oraz fakt, że jst dokonując wyliczeń wysokości funduszu sołeckiego nie dysponowały (nie z własnej winy) danymi o których mowa w przepisach ustawy o funduszu sołeckim – zwracam się do Państwa z prośbą o uwzględnienie powyższych nadzwyczajnych okoliczności w czynnościach kontrolno-nadzorczych.

Jednocześnie wyrażam nadzieję, że trudności jakie miały jednostki samorządu terytorialnego przy wyliczaniu wysokości przedmiotowych środków nie spowodują zniechęcenia do tworzenia funduszu sołeckiego w przyszłości, którego głównym celem jest zwiększenie aktywności obywatelskiej na obszarach wiejskich.

Pełna treść pisma MAiC z 30 sierpnia 2012 r. dostępna jest poniżej oraz tutaj.

Interpelacje poselskie w sprawie obliczania wysokości funduszu sołeckiego w 2012 roku

Kilkukrotnie w bieżącym roku posłowie formułowali interpelacje w sprawie obliczania wysokości funduszu sołeckiego. Prezentujemy teksty interpelacji wraz z odpowiedziami w wersji elektronicznej. Odpowiedź na interpelacj posłów Smolarza i Włodkowskiego, ogłoszona przez Ministra Administracji i Cyfryzacji w dniu 27 września 2012 r., zawiera przywołanie omawianego pisma MAiC do Wojewodów i Przewodniczącego KRRIO.

Fundusz sołecki w parlamencie

Zapraszamy do lektury następujących wiadomości:

1. Przedstawiciele Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji oraz Ministerstwa Finansów zapoznali posłów i posłanki z informacją o kontroli realizacji ustawy o funduszu sołeckim. Prezentujemy retransmisję posiedzenia połączonych sejmowych podkomisji rozpatrujących informację rządu 30 sierpnia 2012 r. oraz dokumenty przesłane posłom i posłankom w dniach 11 i 27 września 2012 r.
2. Wiceprezes GUS udzieliła odpowiedzi na interpelację posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie obliczania kwoty funduszu sołeckiego. Prezentujemy odpowiedź na interpelację, w formie jaka wpłynęła do Marszałek Sejmu 7 sierpnia 2012 r.
3. W ramach akcji Masz Głos Masz Wybór w parlamencie obędzie się spotkanie Klubu Samorządowca, poświęcone kwestii budżetu obywatelskiego. Spotkanie będzie miało miejsce 10 października 2012 r.

1) Informacja o kontroli realizacji ustawy o funduszu sołeckim

Aby uruchomić retransmisję posiedzenia połączonych podkomisji ds. finansów samorządowych oraz podkomisji ds. ustroju samorządu terytorialnego rozpatrujących 30 sierpnia 2012 r. informację rządu o kontroli realizacji ustawy o funduszu sołeckim kliknij na zdjęcie niżej. Film trwa ok. 22 minut i dostępny jest również tutaj.

Jako pierwsza na prośbę Przewodniczącego podkomisji zabrała głos Minister Magdalena Młochowska przekazując głos Szymonowi Wróblowi, Dyrektorowi Departamentu Współpracy z Jednostkami Samorządu Terytorialnego w MAiC. Przedstawiciel MAiC zapoznał członków podkomisji m.in. z celami ustawodawcy towarzyszącymi wprowadzeniu ustawy o funduszu sołeckim, zaznaczając iż ustawę oparto na doświadczeniach wielu gmin w Polsce, które już przed 2009 r. wyodrębniały środki dla jednostek pomocniczych gmin, włączając mieszkańców  w proces decydowania o samorządowych budżetach. Liczba gmin, w których wyodrębniany jest fundusz sołecki utrzymuje się na zbliżonym poziomie w całym kraju. Ustawa o funduszu sołeckim monitorowana jest przez MAiC przy współpracy Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych.

Dyrektor Wróbel przedstawił diagnozę dotyczącą 2009 r., kiedy ustawa zdawała się budzić wątpliwości i stan obecny, gdy ustawa nie budzi zastrzeżeń, zaznaczając wsparcie MSWiA/MAiC dla wprowadzenia ustawy w życie. Przedstawiciel MAiC zwrócił uwagę, m.in., na kwestie: budowania aktywności społecznej, odpowiedzialności lokalnych społeczności za podejmowane rozstrzygnięcia dotyczące funduszu, obowiązek podejmowania przez rady gmin uchwał o funduszu sołeckim. Przedstawiciel MAiC zwrócił uwagę na zaangażowanie lokalnych organizacji społecznych w tematykę funduszu. Organizacje społeczne podejmują działania służące upowszechnieniu wiedzy o funduszu sołeckim i społecznej kontroli realizacji ustawy np. takie jak organizacja konferencji wojewódzkich.

W drugiej części posiedzenia komisji wystąpili Dariusz Atłas Dyrektor Departamentu Finansowania Sfery Budżetowej Ministerstwa Finansów oraz Zdzisława Wasążnik, Dyrektorka Departamentu Finansów Samorządu Terytorialnego. Omawiane przez przedstawicieli Ministerstwa Finansów dane finansowe publikowaliśmy w czerwcu i wrześniu 2012 r.

Materiały źródłowe udostępnione posłom:

• Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji: Informacja dla Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej dot. funkcjonowania ustawy o funduszu sołeckim z dnia 20 września 2012 r. (znak MAC-BM-1650/20/09/12; znak Kancelarii Sejmu 1621-48/12(2) dostępna jest tutaj.

• Ministerstwo Finansów:Informacja z dnia 7 września 2012 r. (znak FS8/0600/4/TMB/2012; znak Kancelarii Sejmu 1621-48/12) dostępna jest tutaj.

Materiały zostały udostępnione przez: Biuro Komisji Sejmowych Kancelarii Sejmu oraz Biura Poselskie.

2) Odpowiedź na interpelację poselską w sprawie obliczania wysokości funduszu sołeckiego w 2012 r.

O działaniach SLLGO związanych z problemem zgodnego z prawem obliczenia kwoty funduszu sołeckiego w 2012 r. pisaliśmy kilkukrotnie na łamach strony funduszesoleckie.pl. Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich złożyło m.in. skargę do Prezesa Rady Ministrów na działania Prezesa GUS. W odpowiedzi na skargę, w dniu 31 lipca 2012 r. Zarząd Stowarzyszenia otrzymał  informację o przyspieszeniu prac GUS związanych z podaniem liczby ludności gmin na dzień 31 grudnia 2011 r. Tożsame w treści stanowisko otrzymał 7 sierpnia 2012 r. poseł Tadeusz Tomaszewski, w odpowiedzi na złożoną 10 lipca 2012 r. interpelację poselską.

Interpelacja nr 6645 posła Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie obliczenia wysokości funduszu sołeckiego w 2012 r., złożona do Marszałek Sejmu w dniu 10 lipca 2012 r., dostępna jest tutaj.

Odpowiedź na w/w interpelację udzielona przez wiceprezes GUS w dniu 7 sierpnia 2012 r. dostępna jest poniżej oraz tutaj.

Klub Samorządowca o budżecie obywatelskim

W ramach akcji Masz Głos Masz Wybór, organizowanej przez Fundację im. Stefana Batorego i Stowarzyszenie Szkoła Liderów, w dniu 10 października 2012 r. odbędzie się w Senacie spotkanie dla samorządowców. Spotkanie dotyczyć będzie kwestii budżetu obywatelskiego, w tym funduszu sołeckiego. Czym jest budżet obywatelski? To część budżetu np. jednostki samorządu terytorialnego, o której wiążące decyzje podejmują mieszkańcy. Doświadczenia funduszu sołeckiego mogą ułatwić wprowadzanie budżetów obywatelskich w miastach.

Spotkanie pod honorowym patronatem marszałka Senatu rozpocznie się o godz. 10.00 w sali nr 217.

Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich odpowiada w akcji Masz Głos Masz Wybór za działania dotyczące budżetu obywatelskiego-funduszu sołeckiego. Zapraszamy do zapoznania się z programem spotkania dostępnym tutaj.