Wspólne przedsięwzięcia z funduszu? Opinie ekspertów.

Art. 6 Ustawy o funduszu sołeckim umożliwa realizację wspólnych przedsięwzięć. Czym jest przedsięwzięcie? Czy istnieją granice łączenia funduszu sołeckiego?

Przyjęcie Ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim otworzyło możliwość wspólnej realizacji przedsięwzięć przez sołectwa. W kontekście przyjmowania wniosków o fundusz sołecki warto przypomnieć kwestie celowości przedsięwzięć uchwalanych przez mieszkańców. Przedstawiamy dwie opinie związane z przykładem, gdzie od strony formalnej wąptliwości budzi sama kwestia „przedsięwzięcia”. Przedstawiamy również warunki związane z właściwą procedurą uchwalania wniosku na zebraniach wiejskich oraz oceną formalnej poprawności wniosku, dokonywaną przez wójta/burmistrza/prezydenta.

Opis problemu:

W gminie powstał pomysł sfinansowania zakupu koparki środkami funduszu sołeckiego. Na jej zakup prawdopodobnie przeznaczony zostanie fundusz sołecki wszystkich sołectw, ponieważ sołectwa będą łączyć fundusz – każde zdecyduje o „dofinansowaniu przedsięwzięcia zakupu koparki”. W ten sposób kilkanaście sołectw zrealizuje przedsięwzięcie a gmina dostanie z niego zwrot z budżetu państwa (koparka będzie tańsza o 50%).

  • Czy takie przedsięwzięcie można wykonać z funduszu sołeckiego? Czy jest to zgodne z Ustawą?
  • Czy jest jakaś granica łączenia funduszu?

Opinia Wojciecha Lachiewicza:

Sam pomysł uzyskania przez gminę z budżetu państwa refinansowania kosztów zakupu koparki, nie może być traktowany, jako „wspólne przedsięwzięcie sołectw” tej gminy – w rozumieniu z art. 6 ustawy z 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim (Dz.U. poz. 301 – dalej: ufs). Do wspólnych przedsięwzięć sołectw, w ramach funduszu sołeckiego, stosują się przepisy art. 2 ust. 6 i 7 oraz art. 5 ust. 3 ufs. Powołane przepisy wytyczają granicę posługiwania się instytucją „łączenia środków”.

Jednakże zakres informacji zawartych w pytaniu uniemożliwia rozstrzygnięcie kwestii podstawowej z punktu widzenia art. 2 ust. 6 ufs: czy poprzez zakup koparki sołectwa będą w ogóle realizować jakieś (jakie?) „przedsięwzięcie” oraz ustalenie tego, jakie potrzeby mieszkańców sołectw zostałyby w ten sposób zaspokojone.

Szczegółowe uzasadnienie:

Przepis art. 3 ufs określa wysokość środków przypadających każdemu sołectwu na zaplanowanie w budżecie gminy przedsięwzięcia w ramach tak rozumianego funduszu sołeckiego. Według art. 2 ust. 6 i 7 ufs: „Środki funduszu przeznacza się na realizację przedsięwzięć, które zgłoszone we wniosku, o którym mowa w art. 5, są zadaniami własnymi gminy, służą poprawie warunków życia mieszkańców i są zgodne ze strategią rozwoju gminy.

Ponadto środki funduszu mogą być przeznaczone na pokrycie wydatków na działania zmierzające do usunięcia skutków klęski żywiołowej w rozumieniu ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. Nr 62, poz. 558, z późn. zm.). Dodatkowo w art. 5 wymaga się aby przedsięwzięcie było zlokalizowane na terenie sołectwa, od czego wyjątkiem jest możliwość „łączenia środków” sołeckich na podstawie art. 6 ufs. Od zrealizowanych wydatków funduszu sołeckiego, z mocy art. 3 ust. 8 ufs, gminie przysługuje zwrot środków z budżetu państwa – odpowiednio w wysokości: 20%, lub 30% lub 40% – wykonanych wydatków.

Z powyższej regulacji wynikają dwie istotne implikacje: sołectwo ma zaplanować przedsięwzięcie, które będąc zadaniem własnym gminy będzie służyło poprawie warunków życia mieszkańców. Ważne jest tutaj użyte w ustawie słowo: „przedsięwzięcie”, które w języku polskim oznacza: projekt, albo działanie podjęte w jakimś celu. W przypadku funduszu sołeckiego cel przedsięwzięcia (efekt, rezultat) musi mieścić się w zadaniach własnych gminy, służyć poprawie warunki życia mieszkańców, a sam efekt przedsięwzięcia powinien wystąpić na obszarze sołectwa – lub poza nim – jako przedsięwzięcie wspólne – w wyniku łączenia środków kilku sołectw.

Do wspólnych przedsięwzięć sołeckich stosuje się takie same wymagania, jak do „pojedynczego” wniosku sołeckiego, z tym wyjątkiem, że przedsięwzięcie danego sołectwa może być realizowane poza jego obszarem, ale zarazem powinno służyć poprawnie warunków życia mieszkańców tego sołectwa.

Dlatego, aby ocenić: czy przedsięwzięcie będzie zadaniem własnym gminy i zarazem będzie służyć poprawnie warunków życia mieszkańców sołectwa (art. 2 ust. 6 ufs) – należy znać jego „cel”. Ocenę przedsięwzięcia, pod tym kątem, umożliwia zamieszczany we wniosku sołeckim opis przedsięwzięcia i jego uzasadnienie.

Zakup rzeczy nie jest „przedsięwzięciem”. Przedsięwzięciem jest dopiero to – czemu zakupiona rzecz będzie służyła.

W sytuacji opisanej w pytaniu nie wskazano bezpośrednio jakiemu celowi (jakim celom) służyła będzie koparka zakupiona z połączonych środków funduszu sołectw gminy. Celem takim nie jest bynajmniej „nabycie (zakup) koparki na własność gminy”, ale celem jest to jakie potrzeby (tutaj nieokreślone) mieszkańców sołectw (będące zarazem zadaniami własnymi gminy) zostaną zrealizowane (i kiedy zrealizowane) dzięki zakupionej koparce.

Nieokreślenie powyższych cech przedsięwzięcia i jego celu w przełożeniu na zaspakajanie potrzeb mieszkańców sołectwa – może być powodem odrzucenia wniosków sołeckich przez wójta gminy (art. 5 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 6 ufs)  lub przez radę gminy (art. 5 ust. 11 ufs).

Opinia Rafała Trykozko:

W zasadzie jedyną granicą łączenia środków funduszu sołeckiego – czyli uchwalania tzw. wspólnych przedsięwzięć sołectw, o których mowa w art. 6 ustawy o funduszu sołeckim – jest wysokość środków na realizację przedsięwzięć w ramach funduszu sołeckiego, czyli wymóg zmieszczenia się kosztów realizacji wspólnego przedsięwzięcia w puli środków przypadających sołectwom, które takie przedsięwzięcie zamierzają uchwalić do realizacji. Tak należy odczytywać intencję ustawodawcy zawartą w uzasadnieniu do projektu ustawy o funduszu sołeckim, której wyraz stanowią przepisy art. 6, w kontekście wymagań art. 5 ust. 3 ustawy.

Warto przy tym zaznaczyć, że nikt nie może zobowiązać zebrań wiejskich do przeznaczania środków na zakup koparki.

Jeżeli mieszkańcy części sołectw będą chcieli przeznaczyć środki na inne cele niż zakup koparki, może okazać się, że np. na zakup koparki o wartości 120.000 zł przeznaczone zostaną w wyniku uchwał zebrań wiejskich środki tylko niektórych sołectw, np. w wysokości łącznej 60.000 zł. Wówczas wszystkie wnioski złożone na realizację tego wspólnego przedsięwzięcia powinny zostać odrzucone, ponieważ uchwalone wspólne przedsięwzięcie nie spełnia warunku mieszczenia się kosztów w kwocie przypadającej sołectwom (przeznaczonej przez sołectwa).

W związku z tym, że zadane pytanie dotyczy zakupu rzeczy ruchomej, nie zachodzi problem przeznaczenia środków na wspólne zadanie przez sołectwo, na terenie którego położona jest nieruchomość będąca przedmiotem uchwalonych nakładów. Za ograniczenie w uchwalaniu wspólnych przedsięwzięć w odniesieniu do nakładów na nieruchomości należy bowiem uznać konieczność przeznaczenia jakichkolwiek środków na przedsięwzięcie przez sołectwo, na terenie którego znajduje się nieruchomość, co ma postać swego rodzaju dorozumianej „zgody” na realizację przedsięwzięcia na nieruchomości położonej na obszarze tego sołectwa.

Autor/ka: Sieć Obywatelska – Watchdog Polska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *