Wiatr w żagle tym, którzy chcą – konferencja „Fundusz sołecki po roku”

   12 maja 2010 roku, w gmachu Senatu RP odbyła się uroczystość wręczenia nagród w konkursie „Sołtys Roku 2009”, organizowanym przez Gazetę Sołecką oraz Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów.

 

Tegoroczny konkurs to już ósma  edycja imprezy, która ma na celu docenienie pracy sołtysów, pokazanie jak ważna i trudna jest to rola. Corocznie nagradzanych jest dwanaście sołtysek i sołtysów oraz jedna osoba, która dostaje tytuł „sołtysa seniora”, za długoletnią pracę na tym stanowisku. W tym roku wyróżnione zostały następujące osoby:

Grażyna Dudek, Nowiny Wielkie, gm. Witnica, woj. lubuskie,
Ewa Fudali, Szewce-Zawada, gm. Sitkówka-Nowiny, woj. świętokrzyskie,
Ryszard Machał, Biesiadki, gm. Gnojnik, woj. małopolskie,
Michał Mroczka, Osiek Jasielski, gm. Osiek Jasielski, woj. podkarpackie,
Waldemar Owczarzak, Brzoza, gm. Nowa Wieś Wielka, woj. kujawsko-pomorskie,
Tadeusz Paszek, Suszec, gm. Suszec, woj. śląskie,
Jolanta Semeniuk, Karłowice, gm. Popielów, woj. opolskie,
Zofia Stankiewicz, Idzbark, gm. Ostróda, woj. warmińsko -mazurskie,
Bożena Szaciło, Stobna-Nowinki, gm. Nowy Dwór Gdański, woj. pomorskie
Jan Tobiasz, Suchoczasy, gm. Zduńska Wola, woj. łódzkie,
Zbigniew Tomaszewski, Czmoniec, gm. Kórnik, woj. wielkopolskie,
Jan Wlizło, Obrowiec, gm. Hrubieszów, woj. lubelskie.
Erazm Walkowiak, Nowinki-Drużyna, gm. Mosina, woj. wielkopolskie, został w tym roku Sołtysem Seniorem

wręczenie nagród "Sołtys roku"

Spotkanie otworzyło wystąpienie marszałka Senatu Bogdana Borusewicza, który podkreślił, że moment jest szczególny nie tylko ze względu na rocznicę wejścia w życie ustawy o funduszu sołeckim, lecz przede wszystkim na 20 lat, które mija od początku funkcjonowania w Polsce samorządu terytorialnego w obecnej formie.

 

Docenić pracę sołtysa

Konkurs i tegoroczne obrady kapituły konkursu „Sołtys roku” podsumowała redaktor naczelna „Gazety Sołeckiej” Joanna Iwanicka, mówiąc, że mało kto zdaje sobie sprawę na czym tak naprawdę polega praca sołtysa. Osoby wyróżnione, to liderzy swoich lokalnych społeczności, osoby najbardziej aktywne z aktywnych.

redaktor naczelna "Gazety Sołeckiej" J. IwanickaRedaktor Iwanicka podkreśliła, że jednym z celów przyświecających organizatorom konkursu jest pokazanie szerszemu gronu, że jednostki pomocnicze – sołectwa na wsi, podobnie jak osiedla w miastach, są wspaniałym narzędziem pracy lokalnej, dającym ogromne możliwości włączania mieszkańców w procesu decyzyjne. Powiedziała również, że warto myśleć już dziś o rozszerzeniu zapisów ustawy o funduszu sołeckim właśnie na osiedla w miastach. Joanna Iwanicka zasugerowała, że aktywność społeczności lokalnych, w tym wypadku na terenie sołectw i osiedli, może stanowić adekwatną odpowiedź na pojawiające się wyzwania globalizacji.

Senator Ireneusz Niewiarowski podsumowując tegoroczne wręczenie nagród powiedział, że na wsi potrzebne są osoby wyrastające ponad przeciętność, animujące i organizujące życie lokalne. Często są to właśnie sołtysi i temu służy dorocznie organizowany konkurs – pokazaniu i docenieniu ich pracy.

Fundusz sołecki po roku

prelegneci konferencji "Fundusz sołecki po roku"Po uroczystości wręczenia nagród odbyła się konferencja zatytułowana „Fundusz sołecki po roku”, podczas której starano się podsumować pierwszy rok obowiązywania ustawy, dotychczasowe doświadczenia,  pojawiające się perspektywy i możliwe zagrożenia.

W panelu usłyszeliśmy cztery głosy, osób zaangażowanych w tworzenie ustawy o funduszu sołeckim, bądź też bezpośrednio zajmujących się realizacją funduszu w polskich gminach.

Jako pierwszy wystąpił Mariusz Witczak, przewodniczący Senackiej Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej, który stwierdził, że wejście w życie ustawy służyło wprowadzeniu przejrzystych zasad dotyczących tworzenia funduszu sołeckiego.  Sam fundusz, już w pierwszym roku funkcjonowania, dał szansę realizacji rozmaitych przedsięwzięć, jak również stał się pretekstem i miejscem spotkań lokalnych społeczności. Zysków społecznych, będących efektem działania funduszu sołeckiego, nie da się na razie ocenić. Największym wyzwaniem, które widzi Mariusz Witczak jest przekonanie do pomysłu wprowadzania funduszu sołeckiego wójtów i burmistrzów gmin, którzy nie zawsze są do niego entuzjastycznie nastawieni. Stąd wziął się pomysł zagwarantowania zwrotów od wydatków poniesionych w ramach funduszu.

Grzegorz Kubalski, który był jednym ze współautorów obowiązującej ustawy, mówił o tym, że przy ustalaniu zasad, starano się zrównoważyć interes wspólnot sołeckich i możliwości finansowe gminy, stąd pojawił się wypracowany wzór obliczania kwoty bazowej dla poszczególnych sołectw. Kubalski podkreślił, że ustawa musiała być uchwalona – po pierwsze ze względu na przewodnią zasadę polskiego samorządu – zasadę pomocniczości, jak również ze względu na dotychczasowe doświadczenia, które pokazują, że problemy najbardziej efektywnie rozwiązuje się na najbardziej lokalnym poziomie.

publiczność konferencji "Fundusz sołecki po roku"Kolejnym prelegentem był Rafał Trykozko, który stwierdził, że obowiązujący obecnie model wprowadzania funduszu sołeckiego jest optymalny z punktu widzenia sołectw. Biorąc pod uwagę stan prawny, dalej nie można było pójść, ze względu na ograniczony zakres kompetencji jednostek pomocniczych. Ustawa daje gwarancję, że prawidłowo przygotowany wniosek zostanie ujęty w budżecie gminy i zrealizowany. Ustawa daje również prawo do autonomicznej decyzji, co uniemożliwia zmianę wniosku w trakcie roku. Rafał Trykozko zwrócił również uwagę na fakt, że wprowadzenie zwrotów środków poniesionych w ramach funduszu powoduje, że do kontroli całego procesu uprawnione są zarówno Regionalne Izby Obrachunkowe, jak i Najwyższa Izba Kontroli oraz wojewoda. Natomiast poza kontrolą, gminy są pozostawione same sobie z realizacją procesu.

Dariusz Kraszewski, przedstawiciel Stowarzyszenia Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich położył akcent przede wszystkim na wspieraniu procesu wprowadzania funduszu sołeckiego – wspieraniu gmin, sołtysów i mieszkańców. Fundusz sołecki jest bowiem narzędziem pozwalającym na angażowanie mieszkańców poprzez przekazywanie im odpowiedzialności i możliwości decydowania. Darek opowiedział pokrótce o modelu wsparcia dla gmin i sołestw wprowadzających fundusz sołecki, który został wypracowany w ramach projektu „Budżet Obywatelski” oraz Pyrzyckiej Akademii Zmiany. Wsparcie o którym mówił Darek dotyczy przede wszystkim dwóch obszarów – edukacji oraz bezpośredniego wsparcia związanego z organizacją spotkań, informowaniem, oszacowywaniem kosztów itp. Widząc wiele niedoskonałości i zagrożeń, Darek stwierdził, że ustawa o funduszu sołeckim to „wiatr w żagle dla tych, którzy chcą” i warto pracować nad tym, żeby była właściwie i skutecznie realizowana.

dyskusja "Fundusz sołecki po roku"Po wystąpieniach wszystkich panelistów rozpoczęła się dyskusja, w której poruszane były między innymi kwestie niejednoznaczności opinii wydawanych przez Regionalne Izby Obrachunkowe na terenie całego kraju, jak również zróżnicowanych doświadczeń związanych z realizacją funduszu w obecnej formie, jak i wcześniejszych prób wprowadzania podobnych rozwiązań. Stanisław Barycki, wójt gminy Sitówka-Nowiny zadał przy okazji pytanie, które może być punktem wyjścia do zupełnie nowej dyskusji, podsumowującej dwadzieścia lat polskiej samorządności – czy jesteśmy na tyle samorządni na ile chcemy, czy na tyle, na ile nam pozwolono.

Podsumowując konferencję Ireneusz Niewiarowski powiedział, że rozwój polskiej wsi, to nie tylko rozwój infrastruktury, ponieważ równie istotne jest budowanie kapitału społecznego, niezwykle istotne jest szukania nowych rozwiązań, które mogą zapobiec postępującemu wyludnieniu polskiej wsi. Mechanizm na pewno nie jest optymalny – stanowi kompromis, który udało się wypracować między różnymi środowiskami. 

Warto pracować z funduszem sołeckim – wzbudza on wiele kontrowersji i wątpliwości, jednak przede wszystkim cieszy się dużym zainteresowaniem, inspiruje i pozwala rozwijać wiele działań, które wcześniej mogłyby być trudne do realizacji. Korzystajmy więc z tego „wiatru w żagle” i płyńmy jak najdalej.

Autor/ka: Barbara Klimek

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *